Edebiyat
ANADİLİ YAŞAMDIR; YASAKLANAMAZ…
“Hangi çiçek diğerini ‘sarı açtı’ diye ayıplar?
Edebiyat
Kafamda Bir Tuhaflık ve Vatan Millet Samatya Karşılaştırması: İstanbul'un Dönüşümünü Anlatan İki Roman
İstanbul’a İki Ayna: Vatan Millet Samatya ve Kafamda Bir Tuhaflık
Edebiyat
Ötekiler Nasıl Yaşar? New York Müşterek Meskenlerinde Gözlemler
Burcu Ünlü’nün bu makalesi, tarihin en güçlü kentsel tanıklıklarından birini çağrıştırıyor. Kent yoksulluğunu belgeleyen, zamanın toplumsal bilincini sarsan kaynaklar arasında özel bir yere sahip olan o eserleri hatırlatıyor. Örneğin, 1890’da yayımlanan How the Other Half Lives,
Edebiyat
Masumiyet Müzelerimiz
Son günlerde memleketimizde kültürel bir hava esiyor. Dizisi çekilen kitaplara eklenen Orhan Pamuk’un Masumiyet Müzesi hakkında sosyal medyada, gazetelerde ve dergilerde fikirlerin , eleştirilerin bolca ortaya sunulduğunu görüyoruz.
Edebiyat
Edebiyatın Psikolojik İşlevi Üzerine Felsefi Bir İnceleme
Temel iddia şudur: İnsan, hakikati olduğu haliyle deneyimleyemez; onu olduğu gibi taşımak zihinsel olarak dayanılmazdır. Ancak bu aracılık, edebiyatın “yararlı olma” iddiasıyla yönlendirici, pedagojik veya ideolojik bir amaca bağlandığı noktada etik zeminini yitirir. Makale, kurm
Edebiyat
Pir Musa’nın Tanıklığıyla Dersim: Acı, Direnç, Umut…(*)
“Sığdırmaktır bir çocuğun alnına Ne varsa dünyada hayata dair”[1]
Edebiyat
“Zor Zanaat”tır Yazarlık
Yusuf Atılgan’ın, “Yaşamanın amacı alışkanlıktı, rahatlıktı. Çoğunluk çabadan, yenilikten korkuyordu.” “Ya insanlar? Onların yaşamında her şey ayrıntı. Önemli olan yemek değil, yenecek yemeğin çeşididir; giysi değil giysinin çeşidi; ayakkabının çeşidi. Günlerin adı bile...”[2] di
Edebiyat
Sürgünde Doğan Bir Edebiyat: Modern Kürt Romanının Hazin Hikayesi
Dilleri yasaklanan Kürt yazarlar, zorunlu sürgünlerini zamanla dinamik bir edebi geleneğin doğum alanına dönüştürdüler. Görüş21’in bu makalesinde, siyasi ve kültürel baskıların modern Kürt romanını nasıl İsveç ve Beyrut gibi küresel diaspora merkezlerine taşıdığını ve sürgünde bi
Edebiyat
Pablo Neruda: Aşkın, Politikanın ve Gizemin Şairi
Pablo Neruda, yoldaşı Salvador Allende ile birlikte…
Edebiyat
Yazmak Eylemi ile Sözün Gücü
Son zamanlarda yazmak eylemi ile sözün gücü “tartışılır”(?) oldu!
Edebiyat
Barbarları Beklerken
CP Cavafy'nin ünlü şiiri "Barbarları Beklerken", bir imparatorluğun çöküşünü ve içsel çürümesini derin bir şekilde ele alırken, modern dünyadaki jeopolitik durumları anlamamıza da ışık tutabilir. Şiir, imparatorluğun sakinlerinin liderlerine ve kurumlarına olan güvenlerini kaybet
Edebiyat
Anlatılmayanı Analtan; Görünmeyi Gösteren Hikayeler(*)
Bafra T-Tipi Kapalı Hapishanesi’ndeki Haydar Demir’in, ‘Kokulu Rüzgâr’[2] başlıklı kitabında ye alan öyküleri okuyunca Charles Bukowski’nin, “Derin hakikâtlerin, yazmanın… sırrı sadeliktir. Hayat sadeliğiyle derindir,” sözünü anımsamamak mümkün değil.
Edebiyat
Martin Eden’ın Açtığı Yol: Nietzsche, R. Wagner, Böyle Buyurdu Zerdüşt, R. Strauss
Bir önceki yazıda değerlendirdiğimiz Martin Eden karakterinin arkasında duran Herbert Spencer’ı romanda çok net olarak görüyoruz. Friedrich Nietzsche de kuvvetli olarak duruyor ama O’nu Spencer kadar açık göremiyoruz. Bu durumda, Martin Eden’ı çok daha iyi anlamak için Nietzsche’
Edebiyat
İyi ki Yazdılar(*)
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın, “Öyle bir devir ki; bilen yazmıyor susuyor, bilmeyen yazıyor susmuyor...” ifadesinde betimlenen bir kesitte; yine de ve her şeye rağmen Malcolm Stevenson Forbes’in, “Kâğıda dokunan kalem, kibritten daha çok yangın çıkarır”; Edward Bulwer’in, “Kalem, kılıç
Edebiyat
Ölümünün 100. Yılında KAFKA ÜZERİNE ÇEŞİTLEMELER
Tanzanya İşbirliği Forumu Başkanı
Edebiyat
Giderek Eksiliyoruz: Firuzan, Marion Levi…(*)
Yazmak, yaşam serüveninin tarihe tanıklığı, taraflığıdır; hem de “Kalemi yonttum. Yonttuktan sonra tuttum öptüm. Yazmazsam deli olacaktım,”[2] satırlarındaki tutkuyla ve “Edebi eserler, insanı yeni ve mesut, başka iyi ve güzel bir dünyaya götürmeye yardım etmiyorlarsa neye yarar?
Edebiyat
Mitostan Masala, Masaldan Hayata… Gazel'in Şahmaran'ı(*)
Gazel Bulut’u olasıdır ki tanımıyorsunuz. Ya da cezaevleri konusunda biraz daha duyarlı olanlarınız, onu önce gazetecilikten tutuklanan, tahliyesinin ardından da bu kez “örgüt üyeliği” suçlamasıyla 10 yıl 10 aya mahkûm olan, ve gerisinde iki aylık bir bebek bırakarak önce Muğla,
Edebiyat
Vicdanı Şiirine Dahil Etti Salih Bolat(*)
Salih Bolat ile, 70’li yılların başında, Çıkrıkçılar Yokuşu’ndaki -bol cıgara dumanlı- ‘Petek’ edebiyat dergisi bürosunda tanışmıştım.
Edebiyat
Wolfgang Borchert'in Hayatı ve Eserleri
Alman yazar Wolfgang Borchert sadece 26 yil yaşadı. Kısa yaşamı savaş ve hastalıklarla geçti. Savaş yıllarındaki çetin deneyimleri, savaşın yazınsal çalışmalarının ana teması haline gelmesine yol açtı. Savaş sonrası eserleri " yıkıntı edebiyatı " olarak adlandırılan türün en iyi
Edebiyat
İthaka Yolunda Bir Sürgün(*)
Attila İlhan’ın “Hayat Bilgisi”ne dahil ettiği bir sanat dalı olarak edebiyat hüneridir, başka türlü söylemektir, itiraftır, meydan okumadır.
Edebiyat
Fakir Baykurt Roman Ödülü'nün 2023 Yılı Kazananı Belli Oldu
“BUL BENİ ANNE”
Edebiyat
Aşka ve Hayata Dair Tutkulu Dizeler(*)
İzmir’in Şakran 2. Nolu T-Tipi Zindanı’nda yatan Hasan Şeker’in, ‘İki Acı Esinti’[2] başlıklı şiir kitabı; aşka ve hayata dair tutkulu dizeleriyle çıkageldi postadan…
Edebiyat
Darbe Romanları ve Edebiyat(*)
Sanat nedir, edebiyat nedir, sorularına verilen yanıtlar değişkenlik gösterirken, “Sol kültürü… estetik bilinci geliştiren gerçekçi yapıtları savundum,”[2] haykırışıyla “Sanatta Star Sistemi”ne başkaldıranlardandır Cengiz Gündoğdu ve tam da bunun için yazdıklarıyla müthiş önemlid
Edebiyat
Yazar(lar)ın Eylemidir Yazmak(*)
Yazmak, tasarımla ilintili bir gerçek ve yaratıcı bir eylemdir; eylem olarak ele alındığındaysa toplumsallaşabilen/ dönüşebilen hakikâtin kendisidir.
Edebiyat
Şiir İlla da Şiir!(*)
Johann Wolfgang von Goethe’nin, “Gökyüzüne çizilmiş resimdir;” Friedrich Hegel’in, “Güzel sanatların en üstünü ve en zor olanı,” diye tanımladıkları şiir -eskilerin deyimiyle- “İnsani bir mefkure”dir; Ahmet Hamdi Tanpınar’a göre, “Saf bir lisan”dır.
Edebiyat
Öyküde "Masumiyet Çağı"nın Sonu(*)
Posta kutumuzda bir kitap… Bu kez Elbistan E Tipi Ceza İnfaz Kurumu’nun “Görülmüştür” damgasını taşıyor. Bir öykü kitabı: ‘Herkes Kendine Mahkûmdur’[2]… Uzunca bir süredir yazıştığımız, siyasî tutsaklardan Serdar Koç’un öyküleri.
Edebiyat
Dostoyevski Geçmiş Değil, Bugündür!(*)
“Büyük” sıfatına layık bir yazardı.
Edebiyat
Unutul(a)mayan Yazar(lar)dan(*)
Jean Baudrillard’ın ifadesiyle, “Bilginin sürekli arttığı ama gerçeği görmenin sürekli azaldığı bir dünyada yaşıyor”ken; edebiyatın unutul(a)mayan yazar(lar)ından söz etmek büyük önem kazanıyor.
Edebiyat
Cengiz Aytmatov, Stalin ve Lenin'in Mozolesi
Sovyetler Birliği’nin Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü mezunu, eserleri 170’in üzerinde dile çevrilmiş dünyaca ünlü yazarı Cengiz Aytmatov ilginç bir kişilik. Babası Kırgızistan’ın önde gelen komünist liderlerinden ve devrimcilerindendi. Stalin’in sosyalist demokrasiye geçme amacı
Edebiyat
Gövdesi İçeride, Yüreği Dışarıda Bir Ozan: Hüseyin Yıldırım(*)
“Biz insanlığın sevdalılarıydık.”[1]
Edebiyat
ŞİİRLERİ İLE NÂZIM’CA YAŞA(T)MAK
Özgürlüğün ve umudun örgütlü (TKP) komünist şairiydi; 61 yıllık yaşamının 12 yılını hapiste, 12 yılını sürgünde göğüslemişti.
Edebiyat
Ölümsüz(ümüz)dür Nâzım Hikmet(1)
“Ew çend giringî pê bide jiyana xwe ku di/ heftêyem de jî wek mînak çandina darzeytûnê bibe// Öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı,/ yetmişinde bile mesela zeytin dikeceksin,” dizelerinin hakkını bir komünist gibi yaşayarak verdi. Eylül 1961’in Doğu Berlin’indeki, “sözün kısası
Edebiyat
Ezilenlerin, Ötekileştirilenlerin Şairleri(*)
Ezilenler sömürülen, horlanan, kaybettirilenlerdir. Ezilen olmak kadar, ezilenlerden yana saf tutmak da zordur, zorludur.
Edebiyat
Yağmur Yağdıran Dizeler(*)
Alphonse Daudet’nin, “Şairler, dünyayı hâlâ çocukların gözünden görebilen insanlardır,” sözünü anımsatır, mahpustaki mektupdaş(ımız) Hasan Şeker’in ‘Halesinde Ay Gözleri’[2] başlıklı çalışması.
Edebiyat
Yazar(lık) Ya da İki Kemal[*]
Saint Just’ün, “Ahlâk, zorbalardan daha güçlüdür,” ifadesindeki eylemdir yazmak; iki Kemal’in öğrettiği üzere…
Edebiyat
Tevfik Fikret ve İstibdat'a Karşı Hürriyet Mücadelesi
Ruşen Eşref’in, “O, toplumdaki bütün titreşimleri gece gündüz uyumadan izleyen bir tür sismograf gibiydi,” diye betimlediği özgürlük ozanıydı.
Edebiyat
“Yok Öyle Umutları Yitirip/ Karanlıkta savrulmak" | Hapishanelerdeki Edebiyat Gerçeği
(C)ezaevi hâllerinin yabancısı değiliz, yaşamışlığımız da vardır, yazmışlığımız da[2]… Halen 600 civarında kardeşimizle düzenli yazışarak izliyoruz bu coğrafyanın “F Tipi halleri”ni…
Edebiyat
Edebiyatın -"Sihirli"-Gücü
Albert Camus’nün, “Nerede varsa, orada umut vardır”; Murathan Mungan’ın, “Aşkın en büyük sığınağıdır,” diye tarif ettikleri edebiyatın -“sihirli”- gücüne inanlardanım.
Edebiyat
Temel Demirer Yazdı | Burgazada’lıydı Sait Faik
“Yazar” deyince aklıma gelir Burgazada’lı Sait Faik Abasıyanık...[2]
Edebiyat
Kutup Yıldızı | Cengiz Gündoğdu'nun Öykü Kitabı Üzerine
Kısa, net, hükümlü cümleler… Yalın, tereddütsüz, süssüz… Tanıyan için bir süre sonra kitabı mı okuyor, yoksa o tok sesinden kendisini mi dinliyor, karıştırmamak mümkün değil.
Edebiyat
Temel Demirer Yazdı | Bizim Yazarımız: Orhan Kemal
Albert Camus’nün, “Umudun kalmadığı yerde, bizlere umudu yeşertmek düşer,” ifadesine kulak verircegibi, gelecek umudunu yeşertenlerdendi Orhan Kemal…
Edebiyat
Ateşten Yaşamların, Düşlerin Romanı[*]
Dersimli kadim bir dostu(mu)n, 11 yıl 10 ay hapis cezası çarptırılıp,[2] Elazığ (2 No’lu Yüksek Güvenlikli CİK) Zindanı’nda yatan kardeşim Ergin Doğru’nun ‘Ateşten Yaşamlar’[3] başlıklı romanından söz etmeden önce Lucius Annaeus Seneca’nın, “Kitap okumayan insan kör, sağır ve dil
Edebiyat
Şiir, Sümerlerin ‘Gılgamış Destanı’na Kadar Uzanan Köklü Bir Tarihtir
‘Şiir İçin Cevaplar’ında belirttiği üzere, “Şiir ateşin habercisidir,/ yangının kundakçısı./ Yanardağın üstündeki kuştur şiir,” Ülkü Tamer’in dizelerinde…
Edebiyat
Sevdiği Renk Mavi; Tutkusu da Aşk ve Devrim di | Pablo Neruda
Mütevazı bir dev nasıl anlatılır?
Edebiyat
Bir Şair ve Şiirsel Estetik | Adnan Öztel
Berrin Taş, “Düş gücü dünyanın seslerini dört duvar arasında çoğaltıyor,” diye betimliyor Onun şiirini…
Edebiyat
MİSKİNLER TEKKESİ
Kenan Göçer “Yunus Emre Aslında Ne Dedi” kitabında, konformist sufilik ile gezgin dervişlik arasındaki Melâmilik hattının bir uç melâmisi olan Yunus’un, miskinliği yeni baştan tanımlayarak yaşadığını söylüyor. Burada miskinlik “bir arzulamama durumu ya da arzunun ortadan kaldırıl
Edebiyat
Genç Werther'in Acıları – Bir Fırtına ve Coşku Klasiği
Fırtına ve Coşku (Sturm und Drang) (1767-1785) dönemini anlamanın en iyi yolu, Goethe'nin ölümsüz klasiği ve aynı zamanda bu dönemin en önemli eserlerinden biri olan Genç Werther'in Acıları’nı okumaktır hiç şüphesiz.
Edebiyat
Adalet Ağaoğlu | “Ölmeye Yatıyorum, Eğer Bir Sonsuzluk Varsa; Sonsuzluk Olmak İstiyorum*
Önceleri, “Allah’a inanmıyorum, cenaze istemem. Beni yakın, küllerim savrulsun,” diyen Adalet Ağaoğlu, “Yaşamaktan çok sıkılmıştı, uzun yaşamı boyunca çektiklerinden, gördüklerinden de son röportajında ‘Keşke dünyanın bu hâlini görmeseydim,’ diyecek kadar”…[2]
Edebiyat
Enis Batur İle Söyleşi: Üçüncü Dünya Savaşı Bugün Yaşanıyor
Enis Batur
Edebiyat
J. Wolfgang von Goethe ve Friedrich Schiller Dostluğu
7 Eylül 1788'de, Alman şairlerin en ünlüleri Weimar yakınlarındaki Rudolstadt'ta ilk kez bir araya gelirler. Johann Wolfgang von Goethe ve Friedrich Schiller birbirleri hakkında çok şey duymuş olmalarına rağmen, uzunca bir dönem karşılaşmamaya çalışırlar. Aslına bakarsak Goethe,
Edebiyat
Friedrich Hölderlin | “Çöküş Zamanlarında Gerekli mi Şairler?”
Neri(man) “karla, borayla, fırtınayla sınanmış” bir kadındır; ateşi de, ihaneti de görmüştür; her şeye karşın, hâlâ dik durup, diklenen yürekliliğiyle, bilinciyle “Kaldır Başını” diyenlerdendir.
Edebiyat
“Mizah Öyle Bir Şeydir ki Adamın Fiyakasını Bozar Anında”
ABD’nin muhafazakârlarından ‘The Wall Street Journal’ın bile, “Siyasi mizah kuşatıldı,”[2] demek durumunda kaldığı bir kesitten geçiyorken; varın mizahın (gülmecenin) hâl-i pür melalini siz tasavvur edin.
Edebiyat
KIZ TEVFİKLER VE İSTİBDAT
Sinekli Bakkal ilkin “The Clown and His Daughter” (Soytarı ve Kızı) adıyla, 1935 yılında İngilizce olarak Londra’da yayımlanmış, Türkçe baskısı bir yıl sonra İstanbul’da yapılmıştır. 1990’lara kadar Türkçede en çok baskı yapan roman olma özelliğini taşıyor.
Edebiyat
Ahmet Kaya | “Benim Başım Hep Beladaydı Zaten"
‘Acılara Tutunmak, ‘An Gelir’, ‘İyimser Bir Gül’, ‘Sevgi Duvarı’, ‘Dokunma Yanarsın’, ‘Kendine İyi Bak’, ‘Mahur Beste’, ‘Suskun’, ‘Bahtiyar’, ‘Hoşçakalın Gözüm’ ve ‘Bir Veda Havası’ydı O; dillerden hiç düşmeyen...
Edebiyat
değilmişim ben, ajitatör
7 yıl aradan sonra Barış Yıldırım ikinci şiir kitabını bizlerle paylaştı sonunda. 7 yıl önce genç şairlere olan önyargımı anlatarak başlamıştım Barış'ın şiirini anlamaya. 7 yıl geçmiş aradan, ne ben gencim artık, ne de Barış genç şair. Yine de bir devamlılıktır şiirin gizemi, hem
Edebiyat
“Şiir İhtiyacı Olanındır” | Figen'in (Yüksekdağ) Dizeleriyle Şiir Üstüne[*]
Öncelikle ve altını defalarca çizerek belirtelim: Figen (Yüksekdağ) dostumuz, kardeşimizdir elbette; ama bunların da ötesinde yoldaşımızdır ve Onun ‘Yıkılacak Duvarlar’ını[2] defalarca okuduk, okuduk, okuduk…
Edebiyat
Ne 'Çek' Ne de 'Solcu': Yalnızca 'Romancı' Kundera
Milen Kundera, 1980 @Elisa Cabot,, via Wikimedia Commons
Edebiyat
"Bizim yazdığımız, gördüğümüz ne ki?…” | Ender Öndeş’in Yirmi Öyküsü[*]
“Bugün korkunç bir coğrafyada yaşıyoruz. Bizim yazdığımız, gördüğümüz ne ki?...”
Edebiyat
Inferis (Cehennemden Kaçış) | Mahfi Eğilmez'in Polisiye Romanı Üzerine Bir Değerlendirme
Mahfi Eğilmez, bu kitabında kamu ihalelerindeki yolsuzlukları araştıran bir maliye müfettişini, o yolsuzluklarla bağlantılı bir cinayet soruşturmasını yöneten bir komiseri, savcıları, bakanları ve bürokrasinin kademelerinde bu konu hakkındaki yaklaşımları ve bunun basın tarafında
Edebiyat