Tarih
İbo'nun 'Ölümsüzlüğü'nün 53. Yılında Patika'nın Sorularına Yanıtlar[*]
“Tarihe gömülen koca koca atlar tarihe gömülür o kadar.”[1]
Tarih
12 Eylül Sonrası Sürgünlük ve Neşeli Militanlık
Başlarken şunu özellikle belirtmek isterim: Nick Montgomery ve Carla Bergman’ın “Joyful Militancy” (Neşeli Militanlık) kitabını baştan sona okumuş değilim. Kitabın tamamına değil, dolaşımda olan PDF özetine ve kimi bölümlerine temas edebildim. Ancak bu sınırlı temas bile, yıllard
Tarih
Lenin’in Vasiyeti Sahte mi?
Sadık Güleç 2019 yılında gazete duvar da bu başlıkta bir makale yazdı. Ancak yazı aslen Stephen Kotkin’in henüz yeni çıkan Stalin kitabının 1. cildinin tanıtımını içeriyordu ve yüzeysel olarak bu konuya değinmişti. Ancak daha sonra troçkist.org Kotkin ve Sadık Gürbüz’ü “şarlatanl
Tarih
Erzincan'in Üzerindeki Karanlik / The Night Over Erzinga
Night Over Erzinga" (Erzincan’in Üzerindeki Gece / Karanlik), Adriana Sevahn Nichols tarafından yazılmış insana dokunan bir tiyatro oyunudur ve Ermeni Soykırımı’nın kuşaklar arası etkilerini konu alan bu oyun Oyun, 1930’ların Massachusetts’i ve 1960’ların New York’u gibi farklı d
Tarih
Alman Devrimi: Rosa Luxemburg’un Trajedisi ve Zaferi
Rosa Luxemburg, 20. yüzyıl sosyalizminin en etkili ve tartışmalı figürlerinden biri olarak öne çıkıyor. Hem devrimci bir teorisyen hem de radikal bir eylemci olarak, Marksist düşünceye yaptığı katkılar ve siyasi mücadeleleriyle derin izler bırakmış. Ancak onun yaşamı, Avrupa'nın
Tarih
Sanat, Devrim ve Kırık Kalpler: Frida Kahlo - Leon Trotsky Aşkı
Bugün sizlerle 20. yüzyılın iki önemli ismi – Frida Kahlo ve Leon Trotsky – arasındaki pek bilinmeyen bir ilişkiye odaklanacağız. Bir sanatçı ve bir devrimcinin hayatlarının kesişimi, dramatik sonuçları ve tüm tarihsel arka planıyla birlikte bir yolculuğa çıkacağız. Gerçekten etk
Tarih
"Aykırı Kadınlar" Tarihinden: Komünar Louise Michel(*)
"Bana Komün’ün suç ortağı olduğum söylendi. Kuşkusuz ki evet; çünkü Komün her şeyden çok, Sosyal Devrim’i istiyordu ve Sosyal Devrim benim de en büyük arzumdur. Dahası, Komün’ün teşvikçilerinden biri olmaktan onur duyuyorum… Öyle görünüyor ki özgürlük için çarpan yüreklerin küçük
Tarih
Alternatif Bir Sporun Tarihsel Uğrakları - 1
Spor, günümüzün en önemli toplumsal fenomenlerinden biri olsa da ve üzerinde çok sayıda kişi fikir egzersizi yapabilme hakkını kendinde bulsa da kavram, hem konusu ve kapsamı itibarıyla hem de içerisinde biriktirdiği siyasi, sınıfsal ve beşeri yüklerle derinlikli ele alınmayı ger
Tarih
"Ecdat" Hikayeleri(*)
Televizyon dizilerinden “tarih” öğrenilmez; ama coğrafyamızda bunun aksi varittir… Böylesi bir ortamda, “Tarih, üzerinde uzlaşılmış bir yalanlar silsilesidir,” diyen Napolyon Bonapart’ı ya da “Tarih eski hataları tekrarlayan yeni insanlardan ibarettir,” notuyla Sigmund Freud’ü ve
Tarih
Mübadele Tradejisi(*)
Meselenin özü, “Onlar buralı, biz oralıydık,”[2] cümlesi veya “İsmet Paşa, Venizelos geldiler/ trampa yapmaya karar verdiler/ acep bunu bir ferde mi sordular?/ dünya kurulalı görülmemiştir!”[3] dizeleri ya da Euripides’in “Dünyada kişi için doğup büyüdüğü yeri kaybetmekten daha b
Tarih
Hesabı Veril(e)meyen Acılar Unutulur mu?(*)
Boris Vian, “Bağışlamanın en iyi yolu, unutmaktır,” demiş olabilir; ama biz Susan Sontag’ın, “Anlamak hatırlamaktan daha önemlidir ama anlamak için önce hatırlamak gerekir,” saptamasına değer verip, asla unutmayanlardanız.
Tarih
6-7 Eylül Olayları ve Toplumsal Bellek
6-7 Eylül olayları, toplumsal bellekte insanlık dışı bir vahşetin sembolü olarak karşımıza çıkar. Türkiye'deki millet ayrılıklarının bugün bu noktaya gelmesinin en güçlü kırılma noktası 1955 yılında yaşanan bu utanç verici olaylardır.
Tarih
Yıl 1979 - Dünya Tarihinde bir Dönüm Noktası
• 1979 yılı, dünyada bir dizi tarihsel tarihsel kırılmayı beraberinde getirdi. • Tarihçi Frank Bösch bu olanlara bir kitap adadı: "Zeitenwende 1979 / Dönüm Noktası • Yeterince yararlanılamayacak harika bir pınar
Tarih
"Bizim Hikayemiz"(!): Pontos Meselesi...
İbn-i Sina’nın ifadesiyle, “Kuşku duymayan kişi bakmaz, bakmayan görmez, görmeyen kör ve şaşkın kalır”ken; gerekli ve vazgeçilemeze ilişkin olarak, “Düşünülebilir olmayanı düşünebilmeliydik,” diye uyarır Ludwig Wittgenstein de…
Tarih
Sürgündeki Tarih (OSMANLI)
''Hüzün, acı, hasret'…
Tarih
Tarihi Kahramanca Yaşayanlar
Tarihin sıkıştığı kesitler, kahramanların tarih sahnesine çağrıldığı momentlerdir.
Tarih
Edward Carpenter'ın Hayatı ve Aşkı
İngiliz sosyal reformcu ve yazar Edward Carpenter (1844-1929) Fotograf: Wikipedia
Tarih
Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminde Çağdaşlaşma Serüveni
Türkiye’de çağdaşlaşma siyaset bilimi, tarih ve sosyoloji başta olmak üzere bir çok insani bilim dalının iştahla tartıştığı alanların başında gelmektedir. Çeşitli siyasal görüşlerin çerçevesinden beslenen tartışmalar ne yazık ki son tahlilde ideolojik önyargılar ve bu önyargıları
Tarih
Kırılma: Stalin'in Başarısız Demokrasi Devrimi | 1. Bölüm
1936 yılı çok iyi başlamıştı. Kolektivizasyon ve endüstrileşme sürecinin ilk ve ağır yıllarının ardından ülke rahatlamış, karne sistemiyle vedalaşılmış, sanayi mallarının serbest satışı yeniden başlamıştı. Kalkınmanın meyveleri artık halka da ulaşıyor; Sovyet insanı ucuz fiyata y
Tarih
Batılılaşma Modernleşme ve 2. Yüzyılda Atatürkçülük | Uzun - Tarihsel Perspektifle Bir Deneme
Son günlerde düşünsel ortamın meşgul olduğu konulardan biri, Post-Kemalizm paradigması üzerine şekillenmektedir. Bu tartışma Post-Kemalizm paradigmasının halen daha devam edip etmediği, etmiyorsa yerine neyin geçeceği ve-veya geçip geçemeyeceği meselelerini içinde barındırmaktadı
Tarih
ALEVÎLİK HAKİKÂTİ VE SORU(N)LARI[1]
Dünden bugüne, “Bu (sınıflı-yn) dünyanın irkilten yanı korkunçluğu değil, olağan görünüşüdür,” diyen Theodor W. Adorno’nun saptamasına ilişkin “Şüphesiz” notu düşülmelidir.
Tarih
Askeri Devrim ve Osmanlı Reformları
Yaşadığımız onca acı, bilhassa yanan güney ormanlarımız, altında ezilmeye başladığımız enflasyon ve dahası… Böylesi zamanlarda ne yazmak güzel olur? İyi niyet temennileri mi, herşeyin daha kötüye gideceği söylemlerini mi?.. Acaba tarih bize bunlarla ilgili ne anlatabilir?
Tarih
Endüstriyel Kapitalizm ve Delilik
Tony Robert-Fleury, Pinel, Delinin Zincirlerini Çözüyor, 1876. Fransa’da 18. yüzyılın sonlarına kadar akıl hastaları; yoksullar ve suçlularla birlikte Salpêtrière (kadınlar) ve Bicêtre (erkekler) düşkünlerevinde tutulur, çoğunlukla da zincire bağlanırlardı. Kimilerine göre moder
Tarih
Dersim Üzerine (7. Bölüm) | Geçmişimizle Yüzleşme Bir Başladığında, Türkiye’de Herhâlde Yüzü Kızarmayacak Hiçbir Toplumsal ve Siyasi Kesim Yoktur…
53. §) “İsyancıyla müzakere yerine mücadele eden Cumhurbaşkanı, Mustafa Kemal... İsyanı bastıran Başbakan, İsmet İnönü. İsyanı bastırmak için düzenlenen harekâtın parasını veren, Ekonomiden Sorumlu Bakan, Celal Bayar. İsyancıları asan Başbakan kim? Milli mücadelenin efsane ‘Galip
Tarih
Dersim Üzerine (6. Bölüm) | Dersim 1937-1938’in “Neden”i!
37. §) Dersim’de yaşanan onca vahşetin “nedeni”ne gelince, meseleye dört alt başlıkta değinebiliriz.
Tarih
Dersim Üzerine (5. Bölüm) | Herkesin Bildiği "Sır"(lar)
33. §) Tanıklıklar, kayıp kızlar, sürgünler gerçeği Dersim’e ilişkin herkesin bildiği “sır”(lar)dır.[157]
Tarih
Dersim Üzerine (4. Bölüm) | "Dersim Generali” Seyid Rıza
31. §) Yaşamıyla hepimize; Ömer Muhtar’ın, “Biz ölsek de kazanırız ve siz kaybedersiniz!”; Lucretius’un, “Ben varken ölüm yok, ölüm varken ben yokum; o hâlde korkacak ne var”; Martin Heidegger’in, “Ölüm, bütün hayatı kucaklayan ve ona sorumluluk getirerek değer katan bir fenomend
Tarih
Dersim Üzerine (2. Bölüm) | Dersim Soykırımı
DERSİM SOYKIRIMI
Tarih
“Kendisi Farkında Olsun Ya da Olmasın Bu Ülkede Herkesin Bir Dersim Hikâyesi Vardır"
Doç. Dr. Sibel Özbudun ve Temel Demirer'in "Dört Dağ içindeki Dersim'in Hikayesi | Ma Diya Sima Mevine / Biz Yaşadık, Siz Yaşamayın" başlıklı kapsamlı araştırması toplam sekiz bölümden oluşmaktadır. Bugün ilk bölümünü yayınlıyoruz.
Tarih
Doğan Öz Cinayetinden Gezi ve Boğaziçi Direnişlerine
Bir savcı öldürüldü. Mahkeme, “Elimizdeki bilgiler, belgeler ve tanık ifadeleri cinayeti İbrahim Çiftçi’nin işlediğini gösterirken ve vicdani kanaatimiz de bu yönde oluşmuştur. Ancak … hukuki zorunluluk nedeniyle sanığın beraatına karar verilmiştir” diyerek, hukuk için utanç veri
Tarih
Farklı Kültürlerde Farklı Yeni Yıl Kutlamaları | Batı Kültürleri
2021'e girerken Yeni Yıl kutlamalarının tarihine ve gelişimine kısa bir göz atmakta fayda var. Nedir bu her yıl dünyanın farklı yerlerinde, farklı tarih ve şekillerde kutlanan Yeni Yıl'ın tarihi? Hangi kriterlerden yola çıkılarak yılın belirli bir günü Yeni Yıl veya yeni yılın ba
Tarih
Çiğdem Boz, İktisat Tarihçisi İhsan Seddar Kaynar’la Ankara Üzerine Konuştu
Günün anlam ve önemine binaen bugünkü konuğum Ankara üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan iktisat tarihçisi İhsan Seddar Kaynar. Mustafa Kemal’in 27 Aralık 1919’da gelerek Kurtuluş Savaşının temellerini attığı Ankara genellikle resmi binalardan oluşan, sevimsiz bir “lojman griliğ
Tarih
Çiğdem Boz, Tarihçi Rıza Yıldırım ile Geleneksel ve Modern Alevilik Üzerine konuştu....
Rıza Yıldırım, Alevilik üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan üretken ve özgün bir tarihçi. Ancak bu alana yaptığı özgün katkılar, gözlemlediğim kadarıyla, Alevi toplumunda dahi layığıyla bilinmiyor. Geçen hafta Görüş gazetesinde yayımlanan “Devletsiz Canlar” başlıklı yazımdan son
Tarih
Büyük Reformcu Martin Luther
Elma fidanı hikayesini örnek alalım: “Yarın dünyanın sonunun geleceğini bilseydim bile bugün bir elma fidanı dikerdim” sözü Martin Luther’e mal edilen pek çok özlü sözden biridir. Her ne kadar bu sözün ona ait olduğuna ilişkin ortada bir kanıt bulunmasa da insanlar bu deyişleri
Tarih
Ötekileştirilen Bizimkiler | Rumlara Dair Tarih (B)ilgisi
Ayasofya’yı, “yeniden fethe”derek “büyük zafer”den söz edenler, “Zifiri Karanlık”[2] olarak betimlenen 6-7 Eylül 1955’in mirasçılarıdırlar.[3]
Tarih
Yoksulların Başkaldırısı ve Kadınlar (Tarihsel Bir Bakış)[*]
“Yeni sol” söylemler, postmodern tahlillerin ışığında, genellikle ezilenlerin durumlarının parçalılığı üzerinde durur ve bunun sonucu, parçalı mücadele stratejilerini öngörür. Etnik unsurlar kimlikleri, kadınlar cinsiyet eşitliği, işçiler hakları, LGBTI bireyler tanınma… için müc
Tarih
Anadolu’nun Otokton Halkı Rumların Hâli[1]
Murathan Mungan’ın, “Bu ülkede zaten her şey çok krizde. Her şey çok çabuk kırılacak bir yapı gösteriyor. Hep irili ufaklı krizlerden geçiyoruz. Dahası, Türkiye’nin kendisi bir kriz ülkesi... Krizde olmayan bir şey var mı? Eğitimimiz krizde, adaletimiz krizde, ekonomimiz hep kriz
Tarih