Doç. Dr. Sibel Özbudun
Yazar
Akademisyen, antropolog, yazar, çevirmen, aktivist. 1956 yılında İstanbul’da doğdu. Üsküdar Amerikan Kız Lisesi’nden mezun olduktan sonra Fransa’ya giderek, üç yıl süresince Fransa’da dil ve Paris VII ve Paris Üniversitelerinde sosyoloji öğrenimi gördü. Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü’ne girdi. Mezun oldu. Uzun süre yayıncılık (Havass ve Süreç Yayınları) ve çevirmenlik yapan Özbudun; 1993 yılında, Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nde yüksek lisans eğitimi görmeye başladı. 1995 yılında aynı bölümde araştırma görevlisi oldu. Doktorasını da aynı üniversitede verdi. İngilizce, Fransızca ve İspanyolca bilen Özbudun’un çok sayıda çeviri ve telif eseri bulunmaktadır. Telif eserlerinin çoğu Temel demirer ve diğer yazarlarla birlikte kaleme aldığı kolektif çalışmalardır.
175Yazı
47.028Okunma
2026Katılım
● Doç. Dr. Sibel Özbudun — Tüm Yazıları
Politika
İNSANLIĞIMIZI METALAŞTIRMADAN YAŞAMAK
İnsani olması gereken her şeyin satılığa çıkarıldığı sürdürülemez kapitalizmin çürüme ve çöküş hâli üzerine: Epstein faciasından coğrafyamızın karanlığına, bir “kolektif travma çağı” muhasebesi.
Edebiyat
ANADİLİ YAŞAMDIR; YASAKLANAMAZ…
“Hangi çiçek diğerini ‘sarı açtı’ diye ayıplar?
Türkiye
56. Sene-i Devriyesinde 15-16 Haziran Ve Bugün(ümüz)
15-16 Haziran 1970 kalkışması, işçi sınıfının kendisi için bir sınıf olarak tarihin sahnesine çıktığı, unutulmaz öğreticilikteki bir milattır[2] ve hâlâ yolumuzu aydınlatmaktadır. Tıpkı V. İ. Lenin’in, “Yeryüzünde hiç bir güç sınıf bilinci giderek bilenen, saflarını sürekli sıkla
Genel
Onların "Ahlâk"(sızlığ)ı, Bizim Etiğimiz…[*]
“Proletaryanın etiği, sınıf bilincidir.”[1]
Ekonomi
Veriler İle Ekonomi-Politik Hâl-i Pür Melâl (imiz)[*]
“Ah, benim insanlarım, Yalanla besliyorlar sizi, Hâlbuki açsınız, Etle, ekmekle beslenmeye muhtaçsınız.”[1]
Kadın Hakları
“Aykırı Kadınlar” Tarihinden: Vilma Espín
“Ne zaman bir kadın kendisi için ayağa kalksa, aslında tüm kadınlar için ayağa kalkar!”[1]
Türkiye
1. Mayıs 2026’da da Ekmek ve Onur İçin Taksim’e, Meydanlara
“Proletaryadan sınıf bilincini çıkarıp atın, ne kalır geriye? İpin ucunda dans eden kuklalar.”[1]
ABD
ABD / İsrail'in İran'a saldırısı'nın Arka Planı
Albert Caraco’nun, “Ölüme doğru gidiyoruz, tıpkı okun hedefe doğru gitmesi gibi,” betimlemesi Ortadoğu’nun Filistin, Kürdistan, İran, vd’leriyle bitmeyen/ süregiden diken üstü hâlinin özeti gibidir.
Opinion International
Crisis(es), War(s), Rebellion and Women
A striking analysis of the signs of the apocalypse, the possibility of a third world war, the global crisis, and the collapse of capitalism. Discover how wars, economic inequality, and the ecological crisis are affecting the world.
ABD
Kriz(ler), Savaş(lar), İsyan ve Kadın(lar)[1]
Kıyamet alametleri, 3. dünya savaşı ihtimali, küresel kriz ve kapitalizmin çöküşü üzerine çarpıcı bir analiz. Savaşların, ekonomik eşitsizliğin ve ekolojik krizin dünyayı nasıl etkilediğini keşfedin.
ABD
İran Savaşı 2026: ABD ve İsrail’in Stratejisi, Molla Rejimi ve Halk Direnişi
“Suskunlukla geçirilmiş tüm gerçekler zehirlenir.”[1]
Latin Amerika
Emperyalizm Karşısında “Yeşil Timsah” Biziz, Çünkü Küba Bizimdir!
“İdealist iflah olmaz. Cennetinden kovulsa bile, cehenneminden bir ideal yaratır.”[1]
Genel
İki Yarım İsyan ve Beyhude Bir “Başkaldırı”(*)
“Yaşayan direnir; direnmeyen ise parçalanmasına izin verir.”
Politika
Beşikçi Bizleri “Vasat”ın Dışına Çağırıyor…
“İnsan doğru bildiğini, aksi ispat edilinceye kadar her zaman ve her yerde savunmalıdır.”[1]
Edebiyat
Pir Musa’nın Tanıklığıyla Dersim: Acı, Direnç, Umut…(*)
“Sığdırmaktır bir çocuğun alnına Ne varsa dünyada hayata dair”[1]
Genel
Ah be Hüseyin Aykol Hoca(’mız)(*)
“Sevdayım tepeden tırnağa
Latin Amerika
Venezuela’ya Barış, Wall Street’e Savaş!(1)
“Efendilerimin, sahiplerimin, patronlarımın Dilini öğrendim. O kadar çok öldürdüler ki beni, Sesimi yükselttiğim için. Ama düştüğüm yerden kalkarım, Çünkü elini uzatanlar var bana, Çünkü artık yalnız değilim, Çünkü artık pek çoğuz.”[2]
Politika
Nafile” Çabalar Ya Da İp(lerin)e Un Sermek(*)
“Uyuşmazlıkları giderebiliriz, çelişki kalıcıdır.”[1]
Politika
Tarih Sıkıştırırken…[*]
Sorularınız gerçekten özenle seçilmiş,[2] son onyılların barış süreçlerinden damıtılan derslerin ışığında, titizce formüle edilmiş. Bu bakımdan, kutlanmaya değer…
Politika
TARİH, TEORİ, BUGÜN
Kürt meselesi (Filistin ile birlikte) Ortadoğu’nun aslî/ acil sorunudur. Zor yoluyla bastırılıp, “engellenmiş” Kürt (ve Filistin) gerçeği bölgedeki krizin önde gelen, belirleyici unsurlarındandır. Bu bağlamda emperyalist ve sömürgeci politikaların Kürdistan (ve Filistin) meselesi
Politika
Grev, İşçi Sınıfının “Savaş Okulu”dur…(*)
Yıl 1977. DİSK/Maden-İş’in MESS (Madeni Eşya Sanayicileri Sendikası)’e karşı yürüttüğü grevin en civcivli günleri. “DGM’yi ezdik, sıra MESS’te!” sloganları ortalığı inletiyor. II. Milliyetçi Cephe hükümeti ile işçi sınıfı arasındaki ipler iyiden iyiye gerilmiş.
Kültür & Sanat
Mahpustan Aşka Dair Dizeler[*]
Gabriel García Márquez, “Şiir, insan varoluşunun biricik somut kanıtıdır,”[2] derken ekler Elias Canetti: “Nazik konuları açıklamanın en iyi yolu şiire başvurmaktı. Şiirler her duruma uyardı. Söylenilmek istenen şeyi çok dolaylı bir biçimde dile getirdikleri hâlde, ne anlatılmak
Politika
Hapishaneler”i Biliyoruz! peki ya “Tımarhaneler”i?(*)
Hapishaneleri biliyoruz… Bu topraklarda hiç tükenmeyen bir “mahpushane yazını geleneği”nin “bereketli” ürünlerinden (yolu mahpushaneden geçmemiş yazar sayısı azdır bu coğrafyada…), tutsak kardeşlerimizin yılmadan, usanmadan dışarıya seslerini ulaştırma çabalarından, tutsak ailele
Politika
"Fabrika Kızları" Kafa Tutuyor... Osmanlı’dan Günümüze Kadın İşçi Eylemlerine Bir Bakış
Sanayi, Osmanlı İmparatorluğu topraklarına geç girdi. Geleneksel tezgâhların yerini fabrikalara bırakması, ancak Tanzimat’tan sonra, ordunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve çoğunlukla askerleri istihdam eden çuha, deri, silah, barut vb. fabrikaları ile başlayan bir süre
Latin Amerika
Bir Tupamaro, Bir Başkan: José (Pepe) Mujica(*)
O, kimilerine inat, “sayın” olarak anılmayı, kendisine böyle hitap edilmesini reddeden “kara koyun”lardandı; önderliği çok farklıydı. David J. Schwartz’ın, “Lidere tapmayın,” dediklerinden değildi; Ben Elton’un, “Liderler asla ama asla havalı görünmeye çalışmamalı; bu, diktatörle
Diğer
Militan, İdamlık, Sürgün: Abdulkadir Konuk(*)
Öyle vasiyet etmiş: Küllerini, dostları Hollanda kıyılarından Kuzey Denizi’ne serpmişler. Sulara karışmış…
Politika
Taksim Elbet - Bir Gün - Geri Kazanılacak!(*)
Belki yaşlandık, ama ısrarımız, direncimiz sürüyor: İstanbul 1 Mayıs’ının adresi, şeksiz - şüphesiz, Taksim’dir.
ABD
Elon Musk, Über Alles
İşte Rick Baum’un Dead Kennedys adlı punk grubunun California Uber Alles adlı ezgisinin sözlerine yaptığı uyarlamadan birkaç dize…[2]
Politika
Reklamlar Dünyasından , Gerçekler Dünyasına: "Pırıl Pırıl Çocuklar "
AKP iktidarının 19 Mart (2025) günü İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nu gözaltına alıp tutuklatması, toplumda nicedir biriken tepkinin zincirinden boşanmasını tetikledi. Milyonlar sokaklara döküldü, geniş katılımlı bir boykot uygulandı, Gezi/ Haziran’dan beri s
Edebiyat
Anlatılmayanı Analtan; Görünmeyi Gösteren Hikayeler(*)
Bafra T-Tipi Kapalı Hapishanesi’ndeki Haydar Demir’in, ‘Kokulu Rüzgâr’[2] başlıklı kitabında ye alan öyküleri okuyunca Charles Bukowski’nin, “Derin hakikâtlerin, yazmanın… sırrı sadeliktir. Hayat sadeliğiyle derindir,” sözünü anımsamamak mümkün değil.
Tarih
"Aykırı Kadınlar" Tarihinden: Komünar Louise Michel(*)
"Bana Komün’ün suç ortağı olduğum söylendi. Kuşkusuz ki evet; çünkü Komün her şeyden çok, Sosyal Devrim’i istiyordu ve Sosyal Devrim benim de en büyük arzumdur. Dahası, Komün’ün teşvikçilerinden biri olmaktan onur duyuyorum… Öyle görünüyor ki özgürlük için çarpan yüreklerin küçük
Genel
Ölümünüm 100. Yılı Vesilesiyle Lenin ve "Kadınların Kurtuluşu" üzerine
Dünyada büyük dönüşümlere öncülük etmiş liderler arasında kadınların özgürleşmesine Lenin kadar önem vermiş olanı, sanırım yoktur. Sıcak mücadelenin orta yerinde, sürgünde, devrim sürecinde, savaşta, kıtlık yıllarında, karşı devrimle boğuşurken… Kadınların özgürleşmesi perspektif
Orta Doğu
Ortadoğu'nun Suriye'si ile Rojava'si
“Yeni dünya düzeni bu; doğruluk, adalet ve özgürlük önemsenmiyor, tek mukaddes değer ‘güç’. Suriye’yi kaderine terk eden dünya, şimdi Suriye ekseninde yeniden şekillenecek. Daha fazla ıstırap, daha fazla karmaşa göreceğiz,”[2] saptaması 2019’da Muhammad Idrees Ahmad tarafından if
Politika
Kürt Kardeş(lerimize) "Maruzat"(ımız) Var
Tarih, onu üretenin kötü yanı olmasından mıdır nedir, müthiş hızlandı; freni patlamış bir kamyon gibi…
Felsefe
ENTELEKTÜEL; 1789+1848+1871+1917’DİR!
Noam Chomsky’nin, “Her türlü otorite ve hiyerarşi sorgulanmalı ve bunların meşruiyeti ispatlanmalıdır. Meşruiyetini ispatlayamayan her türlü otorite gayrimeşrudur ve devrilmelidir,” deyişi çerçevesinde, “Entelektüel” deyince[2] anımsanması gerekenlerden bazıları; Metin Altıok’un,
Latin Amerika
Sosyal Hizmetler ve Sosyal Hareketler: Latin Amerika Örneği Bağlamında İmkanlar - Sınırlar
Vurgulamaya gerek var mı, bilmiyorum, ama pratik olarak Sosyal Hizmetler, kapitalist Batı’daki “Altın Çağı”nı, Keynesyen “Refah Devleti” politikalarının başat paradigmayı oluşturduğu 1945-73 yıllarında yaşadı. Devletin ulaşım, sağlık, eğitim gibi kitlesel üretim ve tüketim için y
Kadın Hakları
Kadına Şiddet Neo - Faşist İklimden Soyutlanamaz!(1)
Kadına yönelik “erkek şiddeti”nden söz ederken, bir şeyin üzeri örtülüyor: gündelik yaşamı dönüştüren, yığınların en “dip” duygularını/ nefretlerini (kadın düşmanlığı, LGBTI düşmanlığı, hayvan düşmanlığı, ırkçılık, aydın düşmanlığı…) bir “değer” olarak paketleyen popülizme belenm
Politika
"Hukuk Devleti" "Mafya Devleti"ne Dönüşürken ya da Daltonlar, Fergio House VD.'leri(1)
Afallatıcı bir ülke burası… İnsan her “Yok, bundan sonra hiçbir şey beni şaşırtmaz,” dediği anda ortaya çıkan bir olayla yeni bir şaşkınlık deryasına gark oluyor.
Diğer
Katilden Değil, Canlı(lar)dan Yanayız! Ya Siz?
Öncelikle hatırlatmak için aktararak başlayalım!
Genel
Fikret Başkaya'nın Yeni Kitabı Üzerine: Kapitalizm Emeği Sömürüyor, Yaşamı Yok Ediyor…(*)
Yalana ne hacet, “eski”yi mumla arar olduk! Hani kapitalizmin yalnızca kârın, yani artı değerin azamileştirilmesi, bir başka deyişle işgücü sömürüsüyle, emperyalizmin ise salt metropollerden çeper ülkelere sermaye ihracı, çeper ülkelerden de metropollere kaynak transferiyle sınır
Politika
1 Mayıs 2024: "Sum in Vado / Ben Yolda Varım"!(*)
Eduardo Galeano’nun, “Politikacılar, konuşur ama hiçbir şey söylemezler. Seçmenler, oy kullanır ama seçemezler,” diye betimleyip; Lucy Parsons’un da, “Zenginlerin servetlerini oylamanıza izin vereceğine asla inanmayın,” vurgusuyla tarif ettiği, burjuvazinin seçim(sizlik) kargaşas
Politika
"Alaturka" Neoliberalizmin Biyopsisi: Karabük Ünerversitesi(*)
Haber gözünüzden kaçmış olamaz: Karabük Üniversitesi’nin Instagram hesabındaki “İtiraf Sayfası”nda yer alan notlardan, kentteki Afrikalı öğrencilerle ilişkiye giren çok sayıda kadın ve erkek öğrencinin HIV ve HPV belirtileri nedeniyle sağlık merkezlerine müracaatta bulunduğu anla
Politika
İhmal, Rant, Cinayet… ya da "Sürüye Saydılar Bizi"(1)
Öğretmen kızı, 6 yaşındaki torunuyla birlikte şu şom namlı “Rönesans Rezidans”ta yaşıyormuş dünya başlarına yıkıldığında…
Kadın Hakları
Krizin "Kadın Hali" ve Kadın Mücadelesi(1)
Farkında mısınız, biz kadınlar, son zamanlarda krizden daha az söz eder olduk… Arşivleri bir karıştırın, 2001, 2009 ve en son da pandemi dönemi 2020’de krizin kadınlar üzerindeki etkisi üzerine tartışmalar dolduruyordu gazete-dergi sayfalarını, ekranları, sosyal medyayı ve salonl
Edebiyat
Mitostan Masala, Masaldan Hayata… Gazel'in Şahmaran'ı(*)
Gazel Bulut’u olasıdır ki tanımıyorsunuz. Ya da cezaevleri konusunda biraz daha duyarlı olanlarınız, onu önce gazetecilikten tutuklanan, tahliyesinin ardından da bu kez “örgüt üyeliği” suçlamasıyla 10 yıl 10 aya mahkûm olan, ve gerisinde iki aylık bir bebek bırakarak önce Muğla,
Genel
Doğa, Marksist Ekoloji ve Sosyalizm(*)
Çoğunluk bir ‘Anksiyete Çağı’nda olduğumuzdan; Yahya Kemal’in dizelerindeki üzere “Dönülmez akşamın ufkunda” olduğumuzdan söz ediyorken; iklim krizi siyasi gündemin tam ortasında yer alıyor.
Politika
Laiklik… ama Nasıl?(*)
20. yüzyılın son onyılları, Batı düşüncesi için deyim yerindeyse derin “düşkırıklıkları” çağı oldu. “Modernizm” kendisine atfedilen sonuçları vermemiş; “ilerleme” vaadleri dünyayı iki kez devasa çaplı savaşa sürüklenmekten alakoyamamış; “akılcılık” başta Holokost olmak üzere bir
Politika
"Hiçkimsenin Cumhuriyeti"… mi? Ya da 100. Yıl Vesilesiyle Kadir Cangızbay'ı Düşünmek(*)
Cumhuriyet’in 100. Yılı’nı eda ettik. 10. Yıl, 50. Yıl gibi onlu sayı sisteminde “dönüm noktası” anlamı atfedilen yıldönümlerine göre, 100. yıl “resmî” törenleri, “katılım”dan çok, “temaşa”ya yönelikti.
Politika
Cumhuriyet'in Törenleri (1)
Liseyi bitiren her T.C. yurttaşı, 11-12 yıllık öğrenim yaşamı boyunca yaklaşık 1000 kez, ne yaptığı üzerinde fazlaca düşünmeden Cumhuriyet törenlerini deneyimlemiş olur. Hafta başı ve hafta sonlarında bayrağın İstiklal Marşı eşliğinde göndere çekilip indirildiği Bayrak törenleri,
Politika
İçeriden Sorulara, Dışarıdan "Yanıt"lar
29 Nisan 2023’de Diyarbakır’da gözaltına alınıp, götürüldüğü Ankara’da ‘3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nde tutuklanan Mezopotamya Ajansı Editörü Sedat Yılmaz, kapatıldığı Sincan 2 No’lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Hapishanesi’nden gönderdiği 28 Ağustos 2023 tarihli mektub
Diğer
Kadınlar Ayaktalar, Çünkü…(1)
“Depremler, tsunamiler, tayfunlar ve diğer doğal afetler gündelik yaşamda göze görülmeyen toplumsal çatlak ve yarıklara ışık tutar. Bu afetler devletlerin militarizasyon yoluyla çözmeye çalıştığı toplumsal krizleri tetikler, ki bu da toplumlarımızın geçirmekte olduğu derin krizle
Kültür & Sanat
Acı Taşlarından Umudu Yazmak…(*)
“Sanat bir ayna değil, bir çekiçtir,” der Leon Trotsky, “yansıtmaz, şekillendirir.”[2] “Sanatçılar huzuru bozmak için buradalar,” diye ekler James Baldwin…
Çevre ve İklim
Yerküre Kavruluyor(1)
Sanırım sorularınızı topluca yanıtlamak daha açımlayıcı olacak…
Diğer
Kadir Cangizbay'ın Ardından(*)
“Eğer tanrı varsa ve aklı da varsa benim canımı almaz,” diyen Prof. Dr. Kadir Cangızbay’ı, 76 yaşında kaybettik...
Politika
14 - 28 Mayıs 2023 Seçim(ler)inin Eleştirel Hikayesi(1)
David Bohm’un “Durum yoktur, sadece süreçler vardır,” saptamasından hareketle ele alınması gereken 14-28 Mayıs 2023 Seçim(ler)i, bir “sonuç” olmaktan çok tarihsel, ucu açık ve sınıf mücadelelerince biçimlendirilecek bir süreçtir; hem de Friedrich Engels’in, “Tarih öyle bir biçimd
Edebiyat
Aşka ve Hayata Dair Tutkulu Dizeler(*)
İzmir’in Şakran 2. Nolu T-Tipi Zindanı’nda yatan Hasan Şeker’in, ‘İki Acı Esinti’[2] başlıklı şiir kitabı; aşka ve hayata dair tutkulu dizeleriyle çıkageldi postadan…
Çevre ve İklim
Su(yumuz) Isınıyorken!(*)
Evet, su(yumuz) ısınıyor!
Politika
Mahşerin Dört Atlısı: Bolsonaro, Trump, Orban, Erdoğan(*)
Aslında sayıları dört değil. Daha birçokları var: kimi iktidarda, kimi ülkelerinin parlamentolarında en büyük muhalefet parti ya da cephesinin başında yer alıyor. Akademik yazın onları 21. yüzyılın “sağ popülist liderleri” olarak tanımlıyor. Ben “neofaşist” tanımının daha uygun o
Kadın Hakları
Kadınlar Dünyayı Nasıl Değiştiriyor?
Kadın Hareket(ler)inin hedefi nedir, sizce? Ya da feminizmin, kadın kurtuluş hareketinin, kadınların özgürlüğü hareketinin vb. vb. -hangi meşrebe göre, nasıl tanımlıyorsanız-?
Kadın Hakları
İran'ın "Uzun Yürüyüşü" veya Gelecek Uzun Sürer(*)
Gülten Akın’ın, “Geliyoruz kötülüğü süpürmeye suçlarımızla,/ Geliyoruz korku ne, kaçma ne, öfke ne…” dizelerindeki gibi her şey…
Sinema
Umudun Adı ve Devrime Çağrıydı Yılmaz Güney(1)
Reis Çelik’in, “Düzene başkaldırmış korkusuz bir devrimci”[3] diye betimlediği Onu; hayatının her alanında uçlarda yaşayan korkusuz, sahici insanı; hakikât savaşçısı komünist Yılmaz Güney’i nasıl anlatabiliriz? Bunu çok düşündüm. Sorumun yanıtını da yine Yılmaz Güney’in üç karesi
Politika
1 Mayıs 2023: Yine Taksim'e, Yine Alanlar'a!(*)
Kimilerince “seçim heyecanı”na kurban edilip, ötelenmeye/ yedeklenmeye kalkışılan 1 Mayıs 2023’ün eşiğindeyiz; sendika bürokratları ile düzen içi siyaset(çiler)in, mutad üzere “geçiştirme”ye; kimi zaman da ulusallaştırmaya[2] cüret edecekleri, geç(me)işteki gibi; Maltepe 2022’de
Asya
Bir Kez Daha Afganistan Tradejisi(1)
Bir zamanlar Meluha diyarıydı oralar. Tanrıça kültürünün bir parçasıydı. Nana Venüs’ün ta kendisiydi. Sonra sakallı, kalaşnikoflu erkekler, din adına gelip tanrıçalar ülkesine tecavüz ettiler.
Diğer
Türkiye'de Kadın Mücadelesinin "Gayrıresmi Tarihi"i - Osman Tiftikçi'nin Kitabı Üzerine(*)
Bu coğrafyanın Marksist söyleminde “Kadın sorunu” olarak kodlanan görüngüye ilgim, Friedrich Engels’in Ailenin, Özel Mülkiyetin, Devletin Kökeni’yle tanıştığım lise yıllarıma denk düşer; demek ki 1970’lerin başları… Hatta lise son sınıfta, okul yöneticilerini fazlaca ürküten bir
Politika
Bir Seçim Yazısı Ya da "Bizi Tüm Kurtaracak Olan…"(*)
Yıl 1973: Ülke 12 Mart faşizminin karanlığından çıkmaya çabalıyor. CHP’nin 1972’de gerçekleşen Olağanüstü Kurultay’ında Bülent Ecevit İsmet İnönü’yü alt ederek parti genel başkanı seçilmiş. Ak güvercinli, mavi gömlekli “Karaoğlan” rüzgârı kasıp kavuruyor ortalığı. 12 Mart rejimin
Felsefe
‘Aleviliğin Özü‘: Hakikati Hurafelerden Ayırmak(*)
Mehmet İnanç Turan’ın, ‘Alevîliğin Özü’[2] başlıklı çalışması, hacimli bir izleğin -şimdilik- “son durağı” ve daha önceki yapıtları gibi, bundan da çok şey öğrendik…
Politika
Yolun Kendisi Olmak veya Seçim(ler)e Dair Uyarı(lar)*
“Seçim”e şu kadar gün kaldı, telaşıyla ortalığı tozun dumanın kapladığı duruma tanık/ tarafız bir kez daha…
Kadın Hakları
Bu Memlekete Feminizm Gerekirse…(*)
“Sen şimdi kocanın evinde oturursun/ Ve saçların artık eskisi gibi değil/ Geceleri yemekten sonra/ Çorap söküğü dikersin/ Belki de ellerin soğan kokar/ Senin kocan bir suratı çirkin adam/ Ağzı açık uyur/ Ve senin vücudun bozulur çocuk doğurdukça…”
Politika
6 Şubat 2023 Deprem Felaketinin Düşündürdükleri
Deprem oldu: “Mücahitler”in müteahhit olduğu coğrafyamızda “Geliyorum” diye haykıran felaket, “Kader” falan değil, faili hiç de meçhul olmayan bir cinayetti.
ABD
Avrupa'dan ABD'ye - Bugünlerde - (Neo-) Faşizm!
Bugünlerde (neo-) faşizm bir kez daha yerkürede bir tehdit hâline geldi. Bu durum (neo-) faşizm tartışmalarını yeniden güncelledi.
Latin Amerika
Brezilya'nın Yeni "Pembe Dalgası"sı: Ne Kadar "Sol"?(*)
Brezilya’nın 2022 seçimlerinin 30 Ekim’de gerçekleşen ikinci turu hem beklenen şekilde sonuçlandı, hem de sürpriz yaşandı.
Politika
"Hayır"ları Bir Araya Getirebilmek(1)
Merhaba, Dostlarım, Kardeşlerim,
Antropoloji
"Tecavüzcü Sensin!"(*)
1981’de Karayip ada ülkelerinden Dominik’te düzenlenen Birinci Latin Amerika ve Karayip Kadınlar Kurultayı, bu ülkede diktatör Trujillo’ya karşı direnen Mirabal kız kardeşler Patria, Minerva ve Maria Teresa’nın katledildiği 25 Kasım’ı, “Kadına Yönelik Şiddete Karşı Mücadele ve Ul
Latin Amerika
Şili, Boric, Rechazo ve Ötesi(1)
Güney Amerika’da 20. Yüzyılın son yıllarında baş gösteren ve kıta ülkelerinin büyük bölümünü etkisi altına alan sol yükseliş[3] (kısa sürede kendisine yakışan “Pembe Dalga” adıyla anılacaktı) 2010-2020 aralığında sol partilerin seçim yenilgileri, askeri ve sivil darbeler[4] ile h
Tarih
Mübadele Tradejisi(*)
Meselenin özü, “Onlar buralı, biz oralıydık,”[2] cümlesi veya “İsmet Paşa, Venizelos geldiler/ trampa yapmaya karar verdiler/ acep bunu bir ferde mi sordular?/ dünya kurulalı görülmemiştir!”[3] dizeleri ya da Euripides’in “Dünyada kişi için doğup büyüdüğü yeri kaybetmekten daha b
Edebiyat
Öyküde "Masumiyet Çağı"nın Sonu(*)
Posta kutumuzda bir kitap… Bu kez Elbistan E Tipi Ceza İnfaz Kurumu’nun “Görülmüştür” damgasını taşıyor. Bir öykü kitabı: ‘Herkes Kendine Mahkûmdur’[2]… Uzunca bir süredir yazıştığımız, siyasî tutsaklardan Serdar Koç’un öyküleri.
Tarih
Hesabı Veril(e)meyen Acılar Unutulur mu?(*)
Boris Vian, “Bağışlamanın en iyi yolu, unutmaktır,” demiş olabilir; ama biz Susan Sontag’ın, “Anlamak hatırlamaktan daha önemlidir ama anlamak için önce hatırlamak gerekir,” saptamasına değer verip, asla unutmayanlardanız.
Politika
Kriz + Yüksel(til)en Irkçılık = Faşizm(1)
BM raporlarına göre, 271 milyon 642 bin göçmen var dünyada. Yani 271 milyon 642 bin insan, dünyanın çeşitli yerlerinde, “Göçmenya”da yaşıyorken;[3] BM Mülteciler Komiseri Antonio Guterres, küresel ekonomik krizin bazı ülkelerde yabancı düşmanlığını artıracağı ve daha fazla mültec
Felsefe
"Devrim" ve "Kültür" Üzerine Çerçeve Düşünceler(*)
Değişimsizliğin sosyologu Talcott Parsons, bir makalesinde, Amerikan toplumunu bütünleştiren en yüksek değerlerin (enstrümantal aktivizm, Weber’in münzevî Protestanlığı), yani Amerikan kültürünün Amerikan tarihi boyunca hiç değişmediğini yazabilmişti… (akt. Applebaum 1970: 71)
Politika
Laiklik Önemlidir(*)
“Modern insan kayıtsızlık batağına giderek daha fazla saplanıyor”ken;[2] “Her çağ kendi cehaletini doğurur,”[3] ile “Nasıl ki insanlığın ilk çağları üretim tipine bağlı olarak taş devri, bronz çağı diye adlandırılmışsa bizim çağımız da sahtecilik çağı diye adlandırılabilir pekâlâ
Dünya
Kolombiya, Yeni "Pembe Dalga"... ve Düşündürdükleri(*)
Kolombiya’da 19 Haziran 2022 tarihinde gerçekleştirilen devlet başkanlığı ikinci tur seçimlerinde, eski kent gerillası Gustavo Petro devlet başkanlığına seçildi.
Politika
İdamı Geri Getirmek! (mi)*
Coğrafyamızın her kriz momentinde, temcit pilavı gibi ısıtılarak tekrar tekrar devreye sokulan “idam cezası” popülizmi yeniden ve bir kez daha gündemde…
Edebiyat
Gövdesi İçeride, Yüreği Dışarıda Bir Ozan: Hüseyin Yıldırım(*)
“Biz insanlığın sevdalılarıydık.”[1]
Asya
Neoliberalizm ve Etnik Milliyetçilik Kıskacında Sri Lanka(*)
Dünyada neoliberal talan ve çürümeye karşı 2019’da patlak veren ayaklanmalar, pandemi sürecinde verdiği arayı, 2021’den itibaren hızla kapatacaktı: Kolombiya, Şili, Arjantin, Belarus, Lübnan, Arnavutluk, Irak, Kazakistan, İran, Özbekistan, Kuzey Makedonya, Panama… Ateşteki mısır
Dünya
Gericilik Kalesi Suudi Arabistan(*)
“Ortadoğu’daki Orta Çağ rejimlerinin birincisi”;[2] ya da “Vahhabî ideolojisinden beslenen yobazlık”;[3] veya “Ortadoğu’nun petrodolarlı gücü, İslâmın kutsal mekânlarının bekçisi ve radikal akımların membaı.”[4] “Dünyada siyasal İslâmcılık ajandasının baş sponsoru; Batılı emperya
Afrika
Sudan'ın Öğrettiği (*)
Yerkürede küresel öfke yayılıp her şeyi alt üst ederken; Mao Zedung’un, “Gök kubbenin altında kaos var. Koşullar mükemmel” ifadesini anımsatan coğrafyalardan biri de; Abdurrahman Raşid’in, “İki yol ile karşı karşıya; kan tüneli ve kurtuluş,”[2] notunu düştüğü Sudan…
Politika
Politikayı Sokaktan Öğrenmek(1)
“Kadın ve politika” denildiğinde, akla ilk gelen kadınların parlamentoda, hükümette, yerel yönetim organlarında ne kadar temsil edildiğidir. Meşrebe göre, bu konuda oranlar verilir, yıllar içerisinde ülkenin ne kadar ileri (ya da geri) gittiği, kadınların durumunun geçmişe göre n
Politika
Antikomünizm... ve "Bizim Ozanlarımız"(*)
Dönemin AKP Manisa milletvekili Selçuk Özdağ 11 Ekim 2012 tarihinde bir kitap yayınladı: Vakitsiz Yazılar... Özdağ, belli ki zamanın Kültür Bakanı Ertuğrul Günay’ın Nâzım Hikmet’in mezarının Türkiye’ye getirilmesi önerisine bozulmuş, saydırıyor:
Politika
Sibel Özbudun - Temel Demirer: Anlamak, Hatırlamak Zamanıdır Şimdi(*)
O sadece kasketli değil; kasketin en çok yakıştığı insandı.
Edebiyat
Yağmur Yağdıran Dizeler(*)
Alphonse Daudet’nin, “Şairler, dünyayı hâlâ çocukların gözünden görebilen insanlardır,” sözünü anımsatır, mahpustaki mektupdaş(ımız) Hasan Şeker’in ‘Halesinde Ay Gözleri’[2] başlıklı çalışması.
Kadın Hakları
KADINLAR NE İSTİYOR?
Son işçi eylemlerinde belirgin biçimde ortaya çıktı, ama nicedir alttan alta bir değişim yaşanıyor protestolarımızda. Kadınlar ön saftalar: afişleme yapıyor, bildiri dağıtıyor, mitinglerde ellerinde megafon, slogan attırıyor, pankart taşıyor, barikatlar kuruyorlar. Sanırım ilgi a
Felsefe
Hakikatle İlişkiye Geçen Praksistir Felesefe[*]
‘Ümüş-Eylül Dergisi’ni tek kişilik hücrede “yaratan” Tekirdağ mahpusundaki Hasan Şahingöz yıllardır mektup yoldaşımızdır; ısrarlı bir militan, velût bir entelektüeldir.
Diğer
Kadınlar ve Emek Mücadelesi - Sadece "Üretimden Gelen Güç" mü?[1]
Sol kesimde adeta “galat-ı meşhur” hâline gelmiş bir yarı-doğru var: bir kuşaktan diğerine devredilen… Kapitalizmin kadınları yığınsal olarak üretime çektiğini söyleyip durduk…
Dünya
Ukrayna Labaratuvarı: "Soğuk Savaş" Sonrası, Büyük Savaş Öncesi
“Küreselleşme” denilen emperyalist talan, hep ekonomik ve politik kaosa mündemiçti ve bu kez de (Ukrayna meselesinde de) böyle oldu.
Latin Amerika
Latin Amerika: "Pembe Dalga", Yeniden mi?[*]
Latin Amerika’nın 1990’lı yıllarda yükselen “pembe dalga”sı geri çekileli epey oldu.
Ekonomi
Öncesi ve Sonrasiyle Süreklilik İçinde Kopuş: 2025’in “Bugün’ü (2. Bölüm)
III.1) TOPLUM PSİKOLOJİSİ
Ekonomi
Öncesi ve Sonrasiyle Süreklilik İçinde Kopuş: 2025'in "Bugün'ü (1. Bölüm)
I. AYRIM: “2015 TAKVİMİ”NDEN!
Kadın Hakları
Kriz, Pandemi, Şiddet ve Kadınlar[*]
Gün gelecek, ortalığı bir duman kaplayacak, dabbet-ül arz (yeraltı canavarları) yeryüzüne çıkacaklar, güneş batıdan doğup doğudan batacak, Yecüc ve mecüc[2] ortalığa salınacak, büyük toprak hareketleri (deprem ve çökme) yaşanacak, Yemen tarafından başlayacak bir ateş kümesi ortal
Politika
İttifak İzah(at)ları | “Akıllılık çoğunluğa bakılarak ölçülmez”
Nihai kertede “erken seçim” talep ve telaşıyla devreye sokulup, -tartışmadan çok- monologlara yaslanan “ittifak izah(at)ları” üzerine çok söz edilebilir, edilmelidir de.
Antropoloji
Devlet Maske Takar mı?[1]
Bu yıl siyasal psikoloji konferanslarının yedincisinde tema olarak “maske”yi seçilmiş. Pandemi ile birlikte giysilerimizin asli bir aksesuarına dönüşünce -umarım bu sonsuza dek sürmez-, hâliyle üzerine düşündürtüyor. Giriş ba’bında bu düşüncelerden payıma düşeni, serbest nazım pa
Çevre ve İklim
Doğa Kırımı, İklim Krizi ve Kapitalizm
Sürdürülemez kapitalizm insan(lık)ı, doğanın ve doğalın fiziki sınırlarındaki bir yıkıma mahkûm ederken; Ovidius’un, “Doğa, insan gözünden esirgediklerini ruhun gözlerine bağışlamıştır”; Genç Seneca’nın, “Doğa, tanrı değilse nedir?”; Alexander Pope’un, “Her şey görkemli bir bütün
Antropoloji
Toplumsal Cinsiyet (2. Blm) | Ortaçağ, Sanayi ve Neoliberal Kapitalizmde Kadın Emeği
“Ortaçağda kadınlar” başlığı da, hiç kuşkusuz, “Antikite” gibi, uçsuz bucaksız ve buradaki sınırlı zaman ve zemin içerisinde ancak çok kaba hatlarıyla ele alabileceğimiz bir konu. Çünkü “Ortaçağ” adı verilen tarihsel dönem, kabaca İS 500-1500 yılları arasına tarihlenen yaklaşık b
Antropoloji
Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Emeğinin Tarihi[1] | 1. Bölüm
“Kadınların Tarihi” tarihçiler arasında, ancak kadın hareketlerinin yükseldiği 1970’li yıllardan itibaren gündeme gelebilmiş bir konu. O yıllara kadar, tarih erkekler tarafından yapılan, yazılan ve yorumlanan bir konu olarak görülegeldi.
Avrupa
Fransa | Sarı Yelekli İtiraz 3. Yilinda
Sürdürülemez kapitalist yıkımın hiçleştirilme kaygısından öfkeye dönüşen Sarı Yelekli[2] itirazın 3. yılında, “Üzerinde durma fazla, ayağında kırılan dalganın. Bil ki yenileri kırılacak, ayağın suda kaldıkça,”[3] biçiminde yorumlanması gereken başkaldırı meselesini bir kez daha i
Kültür & Sanat
Genco Erkal Ya da Parrhesia Meselesi[1]
“Düşüncelere işkence edilen bir çağda yaşıyoruz,” diyen James Joyce sonuna kadar haklı.
Türkiye
Tarifsiz Acı ve Hüzün | Roboskî : Faili Malum
Ahmet Arif’in, “Gel haberi nerden verek/ Turna sürüsü değil bu/ Gökte yıldız burcu değil/ Otuzüç kurşunlu yürek/ Otuzüç kan pınarı,” dizelerindeki vurguyla betimlenmesi mümkün olan Roboskî Katliamı üzerine yazmıştık;[2] 10. yılında bir kez daha unutturulmaya inat hafıza tazelemek
Politika
“Sınıf Siyasete Geri Döndü!” | Ekim Devriminin’nin 104. Yılı
Bundan dört yıl önceydi. Ekim Devrimi’nin 100. yılı. Kaldıraç dergisi Ankara’da bir sempozyum düzenlemişti: “100. yılında Ekim Devrimi’nin Yolunda.” Bu sempozyuma “Yeni Toplumsal Hareketler Ne Kadar ‘Yeni’?” başlıklı bir bildiriyle katılmıştım.[2]
Edebiyat
“Yok Öyle Umutları Yitirip/ Karanlıkta savrulmak" | Hapishanelerdeki Edebiyat Gerçeği
(C)ezaevi hâllerinin yabancısı değiliz, yaşamışlığımız da vardır, yazmışlığımız da[2]… Halen 600 civarında kardeşimizle düzenli yazışarak izliyoruz bu coğrafyanın “F Tipi halleri”ni…
Politika
Üniversiteler | Eğitim Eğitimsizleştiriyor
Bugün, YÖK’ün kuruluşunun “bilmem kaçıncı” kuruluş yıldönümünü eda ediyoruz.
Afrika
"Bahar"(in)dan "Kaos"(un)a Tunus[*]
“Tunus, Türkiye’ye çok benzer,”[2] vurgusuyla, aralarında tarihi olarak birçok paralellik, giderek benzerlik olduğu “iddia” edilen Tunus’ta, yine ve yeniden çok önemli şeyler oluyor. Evveliyatıyla doğrudan bağıntılı olan son çalkantının[3] devamı da mümkün gibi görünüyor…
Politika
Akp’nin “Laikligi”: Nerede Başlar, Nerede Biter?[1]
Değerli makaleleri ile gazetemize düzenli katkılar sunan Doç. Dr. Sibel Özbudun'un Yasin Durak'la yaptığı ve daha önce Habere Güven sitesinde yayınlanan röportajını konunun güncelliği nedeniyle Görüş okuyucularının ilgisine sunuyoruz.
Kültür & Sanat
Kültür: Eskisi, Yenisi[1]
Prolog
Asya
ABD'nin En Uzun Savaşı | Afganistan Tradejisi
Not: Bu Makale, Taliban'ın başkent Kabil'i elegeçirmeden önce kaleme alınmıştır.
Edebiyat
Kutup Yıldızı | Cengiz Gündoğdu'nun Öykü Kitabı Üzerine
Kısa, net, hükümlü cümleler… Yalın, tereddütsüz, süssüz… Tanıyan için bir süre sonra kitabı mı okuyor, yoksa o tok sesinden kendisini mi dinliyor, karıştırmamak mümkün değil.
Antropoloji
ETNOLOJİ DEFTERLERİ’İN ANLATTIKLARI
Etnoloji Defterleri, Karl Marx’ın İngilizce’ye[3] (ve Türkçe’ye de[4]) en son çevrilen ve olasıdır ki en az okunan yapıtıdır.
Politika
Geçmişten Günümüze "Devlet - Mafya İlşikileri"
“Devlet-mafya ilişkileri”, ya da daha kapsamlı bir deyişle “devlet-çete ilişkileri” bu ülkenin, deyim yerindeyse, “sabite”lerindendir; gündem döner dolaşır, eninde sonunda bu konuya gelir… Adeta bir devlet rutini…
Tarih
ALEVÎLİK HAKİKÂTİ VE SORU(N)LARI[1]
Dünden bugüne, “Bu (sınıflı-yn) dünyanın irkilten yanı korkunçluğu değil, olağan görünüşüdür,” diyen Theodor W. Adorno’nun saptamasına ilişkin “Şüphesiz” notu düşülmelidir.
Politika
Yangın ve... Bildiğimiz Devletin Sonu*
Marmaris ormanları yandı… Ben bu satırları yazarken Ege-Akdeniz kıyı şeridinin çeşitli bölgelerinde (Antalya, Aydın, Muğla, daha içlerde Isparta, Denizli…) patlak veren bir dizi yangın, ağaçları, evleri, orman hayvanlarını: tilkiyi, domuzu, tavşanı, kaplumbağayı, kuşları ve ağıll
Politika
Sürdürülemez Kapitalizmin Yıkım Tablosu | Su Zehirli, Hava Kirli, Siyaset Çirkin
Sürdürülemez kapitalizmin yıkım tablosunu Howard Zinn, “Bütün dünya çürüyor. Su zehirli, hava kirlenmiş, siyaset çirkinleşmiş, toprağın bağırsakları dışarı uğramış, orman yağmalanmış, sahiller yok edilmiş, kasabalar yakılmış, insanların yaşamları mahvedilmiş,” diye betimlerken; a
Kültür & Sanat
Bir Laz Atasözü Derki: “Ana Dil, Yüreğin Kapısıdır”
Oysa yüreklerimizin kapıları bir bir kapanıyor ne yazık ki… Kadın cinayetleri ya da işçi cinayetleri gibi istatistiklere geçmiyor, ya da pek sayanı da yok galiba, ama iki haftada bir yeryüzünden bir dil yok olup gidiyor. “Dil katliamı” (abartılı mı geldi? Dilin aslî unsurlarından
Antropoloji
Açlık Neden Var? | “Açlık Antropolojisi”
“2018 yılında 820 milyon kişinin yeterli yiyecek bulamadığı hesaplanıyor; bu sayı bir önceki yıl hesaplanan 811 milyona göre artış kaydetti, artış üç yıldır sürüyor,” deniliyor, BM’ne bağlı Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)’nün ‘2019 Dünya Besin Güvenliği ve Beslenme Raporu’na değgin 15
Politika
15 Temmuz Darbe Girişiminin Bastırılmasının Kendisi, Türkiye’de “Başkanlık Sistemi”ne Geçişi Sağlayan Bir Darbedir.
Tarih, kurgular değil, sınıf mücadeleleri ekseninde olgular üzerinden yazılır. Ancak coğrafyamız Türkiye’de tarihi egemen manipülasyonun kurguları üzerinden çarpıtmak bir alışkanlık hâline geldi. Tıpkı 15 Temmuz’a ilişkin yapıldığı gibi…
Dünya
Aidiyet, Göçmen ve Toplumsal Çeşitlilik
Sürdürülemez kapitalizmin “neo-liberal küreselleşme” yalanının karaya oturmasıyla ortaya çıkan göç(men) trajedisi; “küresel/ sınırsız köy olma” söylencelerini yıkıp; “homo fugitivus/ kaçan insan”ı ya da “kavimler göçü” sorunsalını “Aidiyet, Göçmen ve Toplumsal Çeşitlilik” bağlamı
Kadın Hakları
Ne Geçmiş Tükendi, Ne Yarınlar… | 1920’lerden 1970’lere Devrimci Kadınlar[*]
Geçen gün, postadan irice bir zarf çıktı. İçinden çoktan toza-toprağa karıştığını düşündüğüm yüzlerce sayfa elyazması not, fotokopi, vs. 1980’li yıllarda biriktirdiğim… Zarf, eski bir dosttan. Emel Akal. Kitaplığını elden geçirirken bulmuş, “İçlerinden bazı matbu evrakları Kadın
Antropoloji
Toplumsal Cinsiyet ve Din: Antropolojik Bir Bakış[*]
Çeşitli felsefî/antropolojik yaklaşımlar, meşreplerine göre insanı birçok vasfıyla tanımlayagelmişlerdir: Homo sapiens (düşünen/akıllı/bilen insan); homo faber [(alet) imal eden insan]; homo religiosis (dindar insan); homo ludens (oyun oynayan insan); homo economicus (iktisadî in
Türkiye
Polis Kurşunu İle Yaşamlarını Yitirenler
Yaşar Alperen Savaş (17)… Felek Batur (7)… Raşid Oso (8)… Hakan Sarak (5)... Mahmut Buluk (16)… Zeliha Cuma (7)… Helin Şen (12)… Serhat Savaş (15)… Enes Ata (8)…
Politika
Devlet - Mafya ilişkileri | Ülke Derin Bir Çukura Yuvarlanıyor[1]
Doç. Dr. Sibel Özbudun'un daha önce Mezopotamya Ajansindan İdris Sayılğan'a verdigi röportaji konunun güncelligi açısından Görüş okuyucularının da bilgisine sunuyoruz.
Dünya
Devasa Boyutlu Küresel Bir Ekolojik Yıkım İle Yüz Yüzeyiz…
Devasa boyutlu küresel bir ekolojik yıkım ile yüz yüzeyiz…
Diğer
Kadın ve Emek Hareketi Buluştuğunda...
Geçen gün sosyal medya hesabımda iki fotoğraf paylaştım. Biri 1968’den: polisle karşı karşıya gelen öğrenciler. Genellikle “Cesaret” hashtag’i ile paylaşılıyor. Fotoğrafta ön saflarda 68’in devrimci gençleri seçilebiliyor. Ellerinde coplarla dikilen polislere saldırmamak için ken
Diğer
“Stefan Zweig’ı Anlamak İnsanı Anlamaktır”
Neredeyse tüm dünyayı kaygılarıyla dolaşarak, “Hayat bizim kurduğumuz, tasarladığımız bir oyun değildir; orada sahne alan kim olursa olsun, ona ne kadar yakın olursak olalım her şey bizim istediğimiz gibi gelişmeyebilir. Hayata dair her kurgumuz, her gelecek planımız başka başka
Edebiyat
Bir Şair ve Şiirsel Estetik | Adnan Öztel
Berrin Taş, “Düş gücü dünyanın seslerini dört duvar arasında çoğaltıyor,” diye betimliyor Onun şiirini…
Diğer
Arzu Çerkezoğlu'na Açık Mektup
Sizinle pek karşılaşmadık. Yüzyüze görüşmüşlüğümüz olmadı, belleğim beni yanıltmıyorsa…
Politika
1 Mayıs 2021 Güzergâhında
I. AYRIM: 1 MAYIS’A GİDERKEN
Dünya
Felaket Eşiği mi, Ötesi mi?[*]
Elealı Zenon’un, “Yaşamın amacı doğa ile uzlaşı içinde yaşamaktır”; Fyodor Dostoyevski’nin, “Doğaya karşı işlenen bir suçun öcü, insan adaletinden daha zorlu olur,” uyarılarının es geçilmesiyledir ki, Hubert Reeves’in, “Doğa ile savaş hâlindeyiz. Eğer kazanırsak, kaybedeceğiz,” d
Dünya
Neoliberal Kentleşme ve Kanal İstanbul
“Bizi gömen ya da süren toprak zehirleniyor. Hava yok, havasızlık var. Yağmur yok, asit yağmuru var. Parklar yok, park yerleri var. Eşler yok, ortaklar var. Uluslar yerine, şirketler var. Yurttaşlar yerine, tüketiciler var. Şehirler yerine, yığılmalar var. Bireyler yok, dinleyici
Antropoloji
Ortada Ne Bilim Kaldı Ne de Akademi[1]
Değerli makaleleri ile gazetemize katkı sunan Doç. Dr. Sibel Özbudun'nun bilim ve akademi üzerine yaptığı ve farklı mecralarda yayınlanan söyleşisi.
Diğer
Dersim Üzerine (8. ve Son Bölüm) | 12 Eylül'den Günümüze Uzanan Süreç
61. §) “Bugün” mü?
Türkiye
Abdullah ve İnsanın Yüreğini Acıtan Hikayesi.
Abdullah Öngüllü ile yıllardır mektuplaşırız. Pek çok siyasal tutsakla yaptığımız gibi. Şimdilerde Afyon T Tipi’nde yatıyor. Yirmi yılı aşkın süredir. “Yıllardır düzenli bir şekilde yazmaya çalışıyorum,” diyordu 9 Ekim 2020 tarihli mektubunda: “Yazmak biraz da babamdan kalma bir
Tarih
Dersim Üzerine (7. Bölüm) | Geçmişimizle Yüzleşme Bir Başladığında, Türkiye’de Herhâlde Yüzü Kızarmayacak Hiçbir Toplumsal ve Siyasi Kesim Yoktur…
53. §) “İsyancıyla müzakere yerine mücadele eden Cumhurbaşkanı, Mustafa Kemal... İsyanı bastıran Başbakan, İsmet İnönü. İsyanı bastırmak için düzenlenen harekâtın parasını veren, Ekonomiden Sorumlu Bakan, Celal Bayar. İsyancıları asan Başbakan kim? Milli mücadelenin efsane ‘Galip
Dünya
Kültürel Çürümüşlük ve Faşizm (2. Bölüm) | Faşizmin Dölyatağı: Neoliberalizm
Küresel ölçekte taban bulan “mahşerin dört atlısı”, “yeni” faşizme zemin hazırlıyor. Faşizme örtülü ya da açık bir sevda besleyen demagog liderler ve partileri alttan alta yaygınlaşan ırkçılık/milliyetçilik, köktendincilik, machism ve anti-entelektüalizmi siyasal söylemlere, hatt
ABD
Kültürel Çürüme ve Faşizm (1. Bölüm)
6 Ocak 2021 günü, yakın tarihin en şaşırtıcı olaylarından biri yaşandı. ABD bir “sivil darbe” tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. On binlerce Trump yandaşı gösterici, Washington’da Kongre binasını kuşattı. ABD bayrağına sarınmış, ellerinde faşist-faşizan örgütlerin flamalarını taşı
Tarih
Dersim Üzerine (5. Bölüm) | Herkesin Bildiği "Sır"(lar)
33. §) Tanıklıklar, kayıp kızlar, sürgünler gerçeği Dersim’e ilişkin herkesin bildiği “sır”(lar)dır.[157]
Edebiyat
Friedrich Hölderlin | “Çöküş Zamanlarında Gerekli mi Şairler?”
Neri(man) “karla, borayla, fırtınayla sınanmış” bir kadındır; ateşi de, ihaneti de görmüştür; her şeye karşın, hâlâ dik durup, diklenen yürekliliğiyle, bilinciyle “Kaldır Başını” diyenlerdendir.
Türkiye
Kahverengi Tonlu Covid-19 Günlerinde (C)ezaevleri[*]
“O çocuklar
Diğer
Bilim, Sosyal Bilimler, Sosyalizm Üzerine Sorular, Yanıtlar[1]
Bir grup genç arkadaş, antropolojiden kadınların mücadelesine, akıllarını kurcalayan bir dizi soruyla çıkageldiler, geçtiğimiz günlerde. Amaçları, tabir yerindeyse, bir “nehir-söyleşi” gerçekleştirmek, bunu da internet üzerinden yayınlamaktı. İtiraf etmeliyim ki soruları beni şaş
Tarih
Dersim Üzerine (2. Bölüm) | Dersim Soykırımı
DERSİM SOYKIRIMI
Tarih
“Kendisi Farkında Olsun Ya da Olmasın Bu Ülkede Herkesin Bir Dersim Hikâyesi Vardır"
Doç. Dr. Sibel Özbudun ve Temel Demirer'in "Dört Dağ içindeki Dersim'in Hikayesi | Ma Diya Sima Mevine / Biz Yaşadık, Siz Yaşamayın" başlıklı kapsamlı araştırması toplam sekiz bölümden oluşmaktadır. Bugün ilk bölümünü yayınlıyoruz.
Diğer
Neoliberalizm ve Küresel Çapta Kadınların Mücadelesi
“Biz geçmişi olmayan kadınlarız
Diğer
Kapitalizm Kadınların Yağmalanmasıdır[1]
Değerli makaleleri ile gazetemize katkı sunan Doç. Dr. Sibel Özbudun'un daha önce Komün TV den Zeliha Altuntaş'a verdiği röportajı Görüş okurlarına da sunuyoruz.
Diğer
Yıllardır Unutturulmaya Çalışılan Bir Şeyi Hatırlattığınız İçin… Sinbo Direnişçilerine Bin Selam
Merhaba, Sinbo Direnişçileri,
Edebiyat
“Şiir İhtiyacı Olanındır” | Figen'in (Yüksekdağ) Dizeleriyle Şiir Üstüne[*]
Öncelikle ve altını defalarca çizerek belirtelim: Figen (Yüksekdağ) dostumuz, kardeşimizdir elbette; ama bunların da ötesinde yoldaşımızdır ve Onun ‘Yıkılacak Duvarlar’ını[2] defalarca okuduk, okuduk, okuduk…
Kadın Hakları
AKP "Muhafazakâr"lığı ve Artan Kadın Cinayetleri
Gazetemiz Yazarlarından Doç. Dr. Sibel Özbudun'un "AKP muhafazakarlığı, cemaatler ve kadın cinayetlerini konu ettiği makalesi, son birkaç gündür kamuoyunu dehşete düşüren AylinSözer, SeldaTaş ve Vesile Dönmez cinayatlerinden çok daha önce, Şubat 2018 de kaleme alınmış; 2018 ve 20
Kültür & Sanat
"Duyusal Bilginin Mantığı" | Etik ve Estetik[*]
Cengiz (Gündoğdu) hoca(mız) zamana da, egemen düşünceye de meydan okumaya ısrarla devam ediyor. Yarının, geleceğin ahlâkı estetik konusunda da hepimize, herkese hayat bilgisi dersi vermeyi sürdürüyor. Hem de, “estetik” denildiğinde akla ilk gelenin estetik ameliyat olduğu kapital
Felsefe
“Özgürlük"mü Dediniz?! | Yokluğu Dayanılmazdır!
Havaya benzer, varlığı anlaşılmaz, yokluğu dayanılmazdır özgürlüğün, ya da Özdemir Asaf’ın deyimiyle, “Varlığı kaybedilince anlaşılan”dır.
Edebiyat
"Bizim yazdığımız, gördüğümüz ne ki?…” | Ender Öndeş’in Yirmi Öyküsü[*]
“Bugün korkunç bir coğrafyada yaşıyoruz. Bizim yazdığımız, gördüğümüz ne ki?...”
Tarih
Ötekileştirilen Bizimkiler | Rumlara Dair Tarih (B)ilgisi
Ayasofya’yı, “yeniden fethe”derek “büyük zafer”den söz edenler, “Zifiri Karanlık”[2] olarak betimlenen 6-7 Eylül 1955’in mirasçılarıdırlar.[3]
Tarih
Yoksulların Başkaldırısı ve Kadınlar (Tarihsel Bir Bakış)[*]
“Yeni sol” söylemler, postmodern tahlillerin ışığında, genellikle ezilenlerin durumlarının parçalılığı üzerinde durur ve bunun sonucu, parçalı mücadele stratejilerini öngörür. Etnik unsurlar kimlikleri, kadınlar cinsiyet eşitliği, işçiler hakları, LGBTI bireyler tanınma… için müc
Antropoloji
Erkek Egemenliği Diğer (Sömürü ve) Tahakküm İlişkilerinden Yalıtılmış Bir Durum Değildir
Konu “Marksizm ve kadın”a geldiğinde, ilk akla gelen kişidir Friedrich Engels. Ve onun ilk baskısı 1884’de, Bismarck’ın “Anti-sosyalist yasa”sına takılmamak için Zürih’te yapılan Der Ursprung der Familie, des Privateigenthums und des Staats: Im Anschluss an Lewis H. Morgan’s Fors
Diğer
"Göğe Hücuma Kalkan" Bir Bahriyeli | Hasan Ataol
Ağustos sonlarında düştü posta kutumuza Hasan. Kapağında gencecik, temiz yüzlü, tipinden Balkan kökenli olduğu az-çok kestirilebilen, yakışıklı bir delikanlı fotoğrafı. Bir Kitabın alışılmadık biçimde adı tek bir isimden oluşuyor: Hasan.[2] Yazarı Ankara’dan, öğrencilik yıllarınd
Politika
Jean Paul Sartre | "Çağımızın Eksiksiz İnsanı Che”
3 Kasım 1966’da Adolfo Mena González adlı orta yaşlı Uruguaylı bir işadamı Bolivya’nın başkenti La Paz’da bir otel odası kiralamıştı. Şakakları kırlaşmış, saçları önden dökülmüş bu işadamı Küba devrimi sonrasında bakanlık yaptıktan sonra devrimi yaymak için kılık değiştirerek Bol
Felsefe
"Sosyalizm ve İslam" Tartışmalarında Bolşevik Devrimi ve Din
Köktendinciliğin çeşitli versiyonlarının, bu arada Siyasal İslâm’ın 20. yüzyıl sonlarında yükselişe geçişi, tarihi tek yönlü ve durmaksızın ilerleyen bir devinim olarak algılamaya alışkın zihinlerde, kabul etmeli ki, derin bir kafa karışıklığı ve kavram kargaşasına yol açtı.
Antropoloji
Mezuniyet Ritüelleri | Nereden Nereye?[1]
“Zamanlar değişti,” der Foster ve Little bir makalelerinde (1987: 85-86). “Cheyenne ulusuna mensup erkeklik eşiğinde bir genç adam olsaydınız, yetişkinler dünyasına geçiş ayininiz (liseden mezuniyetiniz) bazı bakımlardan görü arayışına benzer bir tören olurdu. Çocukluğunuzdan iti
Tarih
Anadolu’nun Otokton Halkı Rumların Hâli[1]
Murathan Mungan’ın, “Bu ülkede zaten her şey çok krizde. Her şey çok çabuk kırılacak bir yapı gösteriyor. Hep irili ufaklı krizlerden geçiyoruz. Dahası, Türkiye’nin kendisi bir kriz ülkesi... Krizde olmayan bir şey var mı? Eğitimimiz krizde, adaletimiz krizde, ekonomimiz hep kriz
Latin Amerika
“İsa Bolivya’ya Dönüyor” | Bolivya'da Amerikancı Darbe
Bolivya, Başkanlık seçimlerinin ardından patlak veren kargaşa, seçimin galibi Evo Morales’in ABD destekli bir darbeyle istifaya zorlanması ve ardından başkan yardımcısı Álvaro García Linera ile birlikte Meksika’ya sığınmasından bu yana ilgi odağında. “Darbe”den asla söz etmeyen A
Dünya
KİMİNİN DÜŞÜ, ÖTEKİNİN KARABASANIDIR…[1]
“Özel bir şirket uzaya adam yolladı diye heyecanlanıp insanlık ve gelecek adına umutlanmayı anlamıyorum. O uzay, o gelecek bizim değil. Sen ben, hepimiz o şirketler yaşasın diye salgın sırası işe yollanan kalabalıklarız. Sokakta gırtlağına basılanlarız. Cop, kurşun yiyenleriz.”
Politika
“Çok fazla uğraşma, en iyi şeyler ummadığın zamanlarda olur” | Gezi Parkı Direnişi
Gezi/ Haziran hakikâti coğrafyamızda, toplumsal ölçekli siyasal polarizasyon açısından çok önemli bir milattır. Öyle ki Gezi/ Haziran’dan sonra, hiçbir şey öncesi gibi olmamış, olamamış ve olamayacaktı da…
Diğer
İktidarın “Kayıkçı Dövüşü” | İstanbul Sözleşmesi[*]
AKP’nin ayağı İstanbul Sözleşmesi’ne fena dolandı. İktidarının henüz “demokrasiyle barışık”, “AB hedefinden kopmamış”, seçmen desteğinin yüzde 50’lerde seyrettiği günlerde hazırlanmasına nezaret edip Türkiye’nin ilk imzacısı olmasını sağladığı “İstanbul Sözleşmesi”ne karşı parti
Diğer
Virüs kaynaklı Ölümlere, Bir de Kadın Cinayetlerini Eklemek
Hâkim ve Savcılar Kurulu, Türkiye’de Covid-19 salgınıyla bağlantılı ilk “resmî” ölümden (10 Mart 2020) 10 gün sonra, bir yasayla ilgili olarak, yalnızca birkaç kadın örgütü dışında gözlerden kaçan, ama dikkate değer bir “ek karar” yayınladı… “6284 sayılı kanun kapsamında verilen
Kadın Hakları
KADINLAR “SAVAŞ GANİMETİ” Mİ?[*]
Tesadüf olamaz… Önce muhalif kadın gazetecileri, CHP’li kadın siyasetçileri vb. aralarında “paylaştılar”! İslâmî savaş kurallarına göre öyledir ya: Düşmanın kadınları “savaş ganimeti” sayılır ve evli olanlar dâhil, Müslüman savaşçıya helâldir!
Türkiye
ALMASINI BİLENE: COVID-19 DERSLERİ![*]
Görüntüler sosyal medyaya düşerken midemizi bulandırdı: Kendine polis süsü verip, “Amcacım yaş kaç, sokaklarda dolaşıyorsun; bak bu seferlik ceza yazmıyorum” talkınıyla yaşlı adamla kafa bulan ve bu “ince” espriyi (herhâlde TT olma beklentisiyle) sosyal medyada paylaşanlar… Bir b
Diğer
Cengiz Gündoğdu ve Kapital’in Diyalektik Materyalist Yorumu[*]
Kaleminde keramet vardır Cengiz Hocamızın. Onu kıymetli kılan da duruşuyla müsemma bu “keramet”tir zaten. Bunun son kanıtlarından biri de, ‘Kapital’in Mantığı-Maddeci Diyalektik Mantığa Giriş’[2] başlıklı yapıtıdır.
Dünya
Yönetenler Yönetemez olup, Yönetilenler Yönetilmek İstemeyince…[1]
Gerçekten de dünya 2019’da emekçi hareketleri açısından “bereketli bir yıl” geçirdi: Yüzbinlerin katıldığı kitlesel protestolar, sokak barikatları, grevler, işgaller…
Diğer
İKİ “YOL” ÖYKÜSÜ[1] | “Hippy Trail (Hippy Yolu)” ve Kaçak Göçmen Yolu
Bu buluşmada “yol”dan söz edelim, demişsiniz; hangisi olursa, nasıl olursa, nereye giderse, “yol” konuşalım. Neden olmasın?
Diğer
“VAR GİT ÖLÜM” | ÖLÜM RİTÜELLERİNE ANTROPOLOJİK BİR BAKIŞ[1]
Ölüm, yaşama içkin bir görüngü… Denilebilir ki biyolojik programımızda var: Canlı olan her şey, bir gün ölür. Bios’un yasası bu.
Avrupa