Temel Demirer
Yazar
Yazar, aktivist. 1954, Kale Mahallesi / Çorum doğumlu. Baba adı Kemal, anne adı Necla’dır. Eserlerinin çoğu Sibel Özbudun ve diğer yazarlarla birlikte kaleme aldığı kolektif çalışmalardır. Kitapları dışında kendisi hakkında yeterli bilgi bulunamayan Temel Demirer, kendisini şöyle anlatır: “Kendimden söz etmenin pek anlamlı ve “şık” olmadığına inanan biri olarak çok düşündüm… Ne yazacağımı kestiremedim. Ve nihayet şunları diyebilmenin en doğrusu olduğuna karar kıldım… “İnsana ait hiçbir şey bana yabancı değil” diyen(lerden); dünyaya aşağıdan bakan(lardan); kendi kuşağımla müthiş bir serüveni yaşayan(lardan); yaşadıklarımdan asla pişman olmayan(lardan) ve hatta yaşadıklarımı yaşamış olmayı bir onur ve şans addeden(lerden); sevdasız kavga, kavgasız sevda olmaz diyen(lerden); bir afet-i devrana aşık olan(lardan); hâlâ “tek yol devrim” gerçeğine bağlı olan(lardan) ve nihayet “Yeryüzü Aşkın Yüzü Oluncaya Dek!” diyen(lerin) safındaki sıradan, vasıfsız, herhangi biriyim… Ve nihayet halen “sakıncalı” dedikleri(nden) ve GBT’lerindeyse sabıkalıyım.”
201Yazı
50.697Okunma
2026Katılım
● Temel Demirer — Tüm Yazıları
Tarih
İbo'nun 'Ölümsüzlüğü'nün 53. Yılında Patika'nın Sorularına Yanıtlar[*]
“Tarihe gömülen koca koca atlar tarihe gömülür o kadar.”[1]
Kültür & Sanat
MÜZİĞİN HATIRLATTIKLARI[*]
“Müzik gerçekliğin aynasıdır.”[1]
Kültür & Sanat
Eleştiridir, İfade Özgürlüğüdür Karikatür
Baskı altındaki coğrafyamızda olduğu gibi, tüm benzer ülkelerde de en önde gelen sanat dallarındandır karikatür.
Müzik
Müziği Daha da Fazlası Yapan(lar)[*]
“Bence müzik duygusal düzeyde hissedilmesiyle, katıksız bir soyutluk sunmasıyla en yüksek sanat formudur. Müziğin yaratım fikrini en canlı, en sağlam biçimde ifade edebilen sanat olduğu anlamına geliyor.”[2] Nina Simone’un, “Caz sadece müzik değildir. Bir yaşam biçimidir. Bir var
ABD
“Yeni” Falan Değil, Bildiğimiz Emperyalizm!(*)
Venezüella’da Devlet Başkanı Nicolás Maduro’ya yönelik korsanlığın kanıtladığı; Elon Musk’ın da, “Kime istersek darbe yaparız! Alışın!”[2] notunu düştüğü; V. İ. Lenin’in kapitalizmin en yüksek aşaması olarak tanımladığı bir emperyalist cinnet ile yüz yüzeyiz.[3]
Latin Amerika
VENEZÜELLA: DÜN, BUGÜN VE…
“Gerçekten yaşamaya başlamadan önce, birkaç kez ölmen gerekir”[1]
Genel
Sanat(çin)in Yükümlülüğü*
“Sanatçı, biçimlerin kendilerinden daha çok, biçimlendirici kuvvetlere değer yükler.”[1]
Edebiyat
“Zor Zanaat”tır Yazarlık
Yusuf Atılgan’ın, “Yaşamanın amacı alışkanlıktı, rahatlıktı. Çoğunluk çabadan, yenilikten korkuyordu.” “Ya insanlar? Onların yaşamında her şey ayrıntı. Önemli olan yemek değil, yenecek yemeğin çeşididir; giysi değil giysinin çeşidi; ayakkabının çeşidi. Günlerin adı bile...”[2] di
Politika
Şeriat’a ve “Devletçi Laikliğe” Karşı Özgürlükçü Toplumsal Laiklik
Kafasını kuma gömmüş bir toplum ile karşı karşıyayız. “Burjuva Anayasası”nın en başında büyük ve kalın harflerle yazılan “temel kural”ların dahi “es” geçilip, her gün çiğnenip, yokluğa mahkûm edildiği bir “cumhuriyet”te yaşatılıyoruz!
Kültür & Sanat
Üsküdar’dan Öte”nin Şairleri(*)
“Her şey bir ilkle başlar Şiir bir sözcükle Aşk bir dokunuşla Gelecek bir adımla Unutma Hiçbir güç senden daha Güçlü değil”[1] Bilmem bilir misiniz?!
Kültür & Sanat
Zirvedeki Kürsüdür Sahne(miz)
“ve sen uçurumların ve karların üstünden götür götür beni güneşe”[1]
Politika
Empyerlist Zorbalığın Trump’lı Aşaması
“Yeni Dünya Düzen(sizliğ)i” artık çok merkezli, parçalı ve belirsizken; tarihin baş döndürücü biçimde hızlandığı evrede yerküre diken üstünde.
Politika
Kapitalist Bunalımın İkizleri = Irkçılık + Faşizm
Cehennemin kapısında “Buraya girenler, bütün umudu terk edin,” sözünün sürdürülemez kapitalist krizle doğrudan ilintili ırkçılık[2] ve faşizmin[3] hızla tırmandığı XXI. yüzyıl yerküresi için de geçerli olduğundan kimsenin şüphesi olması!
Ekonomi
Kapitalist Yıkımdan Çöküşe(1)
Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın[3] kızı Merve Safa, “İnsanlar evine ekmek götüremiyor bu da dert mi?” sorusuna “Evet dert. Kimini varlıkla sınar rabbimiz kimini darlıkla” yanıtını verdiği[4] coğrafyamızda; Ekim 2024 Ipsos Ekonomi Dosyası’na göre, her 10 kişiden 8’i dertliyken
Orta Doğu
Coğrafyamızda Göçmenlik Hâli (ya da Trajedisi)
Göçmenliğin bir trajediye dönüştüğü veya Jean Jacques Rousseau’nun, “Artık bana burada ne iyilik edebilirler, ne de kötülük. Bu dünyada umacağım ya da korkacağım şey kalmadı; uçurumun dibinde rahatım,” ifadesindeki hiçleşmeye kodlandığı koordinatlardan geçiyoruz.
Ekonomi
Özelleştirme Soygunu Üstüne
Küreselleşmeden, piyasaların etken çalışmasından, serbest pazar ekonomisinin üstünlüklerinden, kapitalizmin yaratıcılığından, sanayileşmede yeni bir evreye girişten, neo-liberalizmden söz edilirken özelleştirme felaketi göklere çıkartıldı.
Politika
Dünya Hal(leri) ve Kuzey Irkçılığı
Karl Marx’ın, “Emek kara tende ezildiği sürece, beyaz tende asla özgür olamaz”; Theodor W. Adorno’nun, “Özgürlük, siyah ile beyaz arasında tercih yapmak değil, böyle dayatılan tercihlerden vazgeçmektir,” uyarıları, sürdürülemez kapitalist vahşetin dünya hâl(ler)ini kavramada kili
Politika
HUKUK(SUZLUK) HÂLLERİ
“Kanunlar örümcek ağlarına benzer. Güçsüz ve hafif şeyler ona yakalanır; daha ağır olanlar ise onu parçalayıp geçer,” diyen Solon haksız olabilir mi? Özgürlüğün prangaya vurulup, keyfiliğin hiçbir yaptırıma tabi olmadığı koşullarda, elbette “Hayır”…
Kültür & Sanat
Filozof Yönetmenler'in Düşündürdükleri Ya da Yedinci Sanatın Felsefesi
Sinema meselesinde -biliyorum- çokça yazdım.[2] Ancak daha da yazmam gerektiğini Azime Cantaş ile İhsan Koluaçık editörlüğündeki, Burak Bakır (s.11), Fırat Osmanoğulları (s.45), M. Talha Altınkaya (s.74), Çiçek Topçu (s.102), Emre Doğan (s.128), Eylem Şen (s.156), Emel Yuvayapan
Hukuk
Resmi İdeolojik Hukuk(suzluk)
Yakın geç(me)mişte, “Bir vesayet aracı olarak hukuk,”[2] vurgusuyla “vesayetin müşahhaslaştığı devir” göndermeleriyle “hukukun üstün” olmadığını belirtenlerin, bugünlerde “bağımsız hukukun üstünlüğü”nü ayakta alkışladığı bir kara komedinin orta yerinde, yeniden düşünüp, konuşma z
Ekonomi
"Teknoloji", "Otomasyon", "Robot", Vd.'lerinin" Sınıf Mücadelesine" Etkileri ("İddiaları") Üzerine
YÖNTEM MESELESİ
Felsefe
"Yapay Zeka", "Sosyal Medya", "Kontrol" VD'leri!(*)
Erich Fromm’un, “Kapitalizm, insan gibi davranan makineler ve makine gibi davranan insanlar üreten bir sistemdir,” betimlemesiyle karakterize olan bugünde, durmadan FARC’ın efsanevi lideri Manuel Marulanda Vélez’in (1930-2008), “Ruhlarınızı silahlandırın” uyarısını anımsayıp/ anı
Felsefe
Onlar, Kılavuzlarımızdır
Eleştirel bellek ile hakikâtın gücü geç(me)miş ile beslenirken; ondan kopuk bir güncellik ile gelecek bugünde biçimlendirilemez.
Politika
Azınlık "Çoğunluk Tiranlığı"nın Panzehiridir(*)
“Çoğunluk” -sınırlarını sınıflı-sömürücü sınıfın çizdiği!- gündelik hayatın “muteber” kavramlarındanken; “azınlık” da bir o kadar “lanetli”dir.
Genel
"Kölelik" Üstüne Notlar
James Joyce’un, “Başkalarının efendisi de olma, kölesi de,” haklı ifadesine bir mim koyalım; ama ücretli köleliğin yeryüzünü kasıp kavurduğu hâl(imiz)de, köleliğin nihayet erdiğinden kim söz edebilir ki?!
Politika
Isınan "Soğuk Savaş"(*)
Müthiş bir hızla değişen büyük çelişkilerin, devasa kutuplaşmaların girdabındayız sanki. Chuang Tzu’nun, “Kuyudaki bir kurbağa, okyanusu düşünemez”; Stendhal’ın, “Fırtına koparken uyursam, boğulmayı hak etmiş olurum,” tespitlerinin haklılık kazandığı bir çağ...
Ekonomi
Verileriyle Sürdürülemez Kapitalist Kriz Üstüne Düşünmek!
İnsan(lık) sürdürülemez kapitalist vahşetin kapkaranlık bataklığında debelenip dururken; hepimizi kuşatan çürümenin her gün artıp yaygınlaştığına, koyulaştığına şahit oluyoruz.
Genel
"Acım, Geçinemiyorum" Çığlığı, Ya da Uçurumun Kenarında!
Şöyle başlayayım: Gelir dağılımında artan adaletsizliğin devreye soktuğu servet transferinin tüm şiddetiyle yaşandığı coğrafyamızda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın kapısına giderek, “Açım, geçinemiyorum” diyen bir yurttaş ters kelepçe ile gözaltına alındı.
Edebiyat
İyi ki Yazdılar(*)
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın, “Öyle bir devir ki; bilen yazmıyor susuyor, bilmeyen yazıyor susmuyor...” ifadesinde betimlenen bir kesitte; yine de ve her şeye rağmen Malcolm Stevenson Forbes’in, “Kâğıda dokunan kalem, kibritten daha çok yangın çıkarır”; Edward Bulwer’in, “Kalem, kılıç
Kültür & Sanat
Toplumsal Manifestodur Müzik!
Toplumsal hafıza müziğin notlarında saklı; o bir ışıktır ve dünya da onunla aydınlanır. Tam da bunun için “Ağır ağır ölürler; okumayanlar, müzik dinlemeyenler, vicdanlarında hoşgörüyü barındıramayanlar,” diye uyarır Pablo Neruda herkesi…
Diğer
Futbol Felaketi!
“Futbolu eskiden açlar oynar, zenginler izlerdi. Şimdi ise zenginler oynuyor, açlar izliyor.”[1]
Edebiyat
Giderek Eksiliyoruz: Firuzan, Marion Levi…(*)
Yazmak, yaşam serüveninin tarihe tanıklığı, taraflığıdır; hem de “Kalemi yonttum. Yonttuktan sonra tuttum öptüm. Yazmazsam deli olacaktım,”[2] satırlarındaki tutkuyla ve “Edebi eserler, insanı yeni ve mesut, başka iyi ve güzel bir dünyaya götürmeye yardım etmiyorlarsa neye yarar?
Politika
Narkopolitik ve Beşeri Sonuçları(*)
Uyuşturucu meselesinin ya da daha doğru bir deyişle narkopolitiğin devreye soktuğu yıkım tüm vahametiyle yerküreden coğrafyamıza karşımızda…
Felsefe
Yaşama Dair Kimi Notlar
Gerçeğin ya da güzel olmayan dünyanın aynasında kimi zaman bulutlara, kimi zaman yıldızlara, hasılı gökyüzüne bakmanın sorun ve sorumluluğuyla yaşamak insan(lık)a özgü bir eylemdir…
Politika
Barış (mı Dediniz?!)*
Herkes kendinde eksik olanı arar; tıpkı ezilenlerin eşitlik, kardeşlik ve barışı aradığı gibi…
Kültür & Sanat
Umut Işığının Duruşudur Resim (ile Ressam)
Resim ve ressam(lar) konusunda epeyce yazmış[2] olsam da, bir şeylerin hâlâ eksik olduğu, “tamamlanması” gerektiği kanısındayım. Çünkü hayata, hakikâte dokunan resmin (ve ressamın) bir dünya olduğunu ve ressamın karşımıza çıkardığı her tablonun derin bir anlam, estetik anlatım sü
Genel
Varlığın Vazgeçilemez Aidiyetidir Anadili
“Bir dilin kaderi bir halkın kaderi ile aynıdır.”[1]
Genel
Seçim(sizlik) Spekülasyonları ile Vazgeçilen(ler)
Kapitalizmin şeyleştirdiği siyaset tarafından devreye sokulan yabancılaşma bu kez de “seçim” yaygaralarıyla topluma mal edilirken; Jean Baudrillard’ın, “Herkesin her şeyden haberdar olup, hiçbir şey yapmadığı, her şeyle dayanışma içinde görünüp yerinden bile kıpırdamadığı bir dün
Ekonomi
Paranın-Yoksullaştıran!-Zenginlik Suçu!(*)
Eduardo Galeano’nun, “Görevliler, görevini yapmaz. Politikacılar, konuşur ama hiçbir şey söylemezler. Seçmenler, oy kullanır ama seçemezler. Bilgilendirme medyası bilgilendirmez. Okullar cahillik öğretir. Yargıçlar, kurbanları cezalandırır. Ordular, kendi vatandaşlarıyla savaşır.
Felsefe
Felsefe Eyleyen Tutkudur
Göze almayan, diyeti ödenmeyen cüretkârlıktan ari, tutkusuz bir filozof ile felsefenin mümkün olamayacağından şüphem yok; Virginia Woolf’un, “Filozof kürkünü kaybeden; ama pirelerinden kurtulandır,” ifadesindeki üzere!
Ekonomi
"Adalet(sizlik)"in Teori / Pratiği Üstüne(*)
Günümüzde kapitalist çürüme günden güne yayılıyor, tek yasa hâline geliyor. Çürüme var oluşumuzun altını oyuyor. Erdem, onur ve adalet hayatımızdan buharlaşıp uçuyor.
Politika
Soru(n)lara "Olması Gereken" Yanıt(lar) Üretmek İçin Materyalizm
“Tanrı”, rahatlatıcı bir masaldı; “tanrı” kavramını insan(lık) icat etti, ya da yarattı!
Edebiyat
Vicdanı Şiirine Dahil Etti Salih Bolat(*)
Salih Bolat ile, 70’li yılların başında, Çıkrıkçılar Yokuşu’ndaki -bol cıgara dumanlı- ‘Petek’ edebiyat dergisi bürosunda tanışmıştım.
Felsefe
Şimdilerde Akla / Mantığa Daha da Fazla Muchtacız
“Akıl”a yabancılaşan, irrasyonel bir koordinattayız. Düşüncesizlik yaygın akıl hastalığı sanki.
Politika
Göç(ertil)mek, Mübadele ve Ötesi!(*)
Blaise Pascal’in, “Geçmişle övünmek geleceği görememektir,” saptamasına büyük değer biçer; “Eğer toprağı geçmişin ve bugünün pisliklerinden temizleme konusunda başarılı olabilirsek, gelecek nesillere bütün zamanların en büyük ve en güvenli mirasını bırakmış oluruz,” diyen Emma Go
Politika
Çarpıtmaların Yol Açtığı Hafıza Kaybına Dair(*)
ABD hegemonyası, onun küreselleşmesi ile sürdürülemez kapitalist uygarlığın dinamikleri ile birlikte çözülüp, dumura uğruyor.
Politika
KÜRDÎ’DEN NURSÎ’YE “BEDİÜZZAMAN”
“Hakikâtten yayılan ışığı seviyorlar, ama o ışık kendi yanılgılarını ortaya çıkardı mı ondan nefret ediyorlar. Çünkü aldatılmak istemiyorlar, aldatmak istiyorlar.”[1]
Edebiyat
İthaka Yolunda Bir Sürgün(*)
Attila İlhan’ın “Hayat Bilgisi”ne dahil ettiği bir sanat dalı olarak edebiyat hüneridir, başka türlü söylemektir, itiraftır, meydan okumadır.
Kültür & Sanat
Müziğin Önemi ve Hatırlattıkları
George Bernard Shaw’ın, “Bol şekerli bir orkestra eşliğinde sunulan birkaç ucuz melodi,” betimlemesine “Hayır” deyip, müziği önemseyen ve Aldous Huxley’in, “Sessizlikten sonra ifade edilemeyeni ifade etmeye en yakın şey müziktir,” ifadesine büyük önem atfedenlerdenim…
Tarih
"Ecdat" Hikayeleri(*)
Televizyon dizilerinden “tarih” öğrenilmez; ama coğrafyamızda bunun aksi varittir… Böylesi bir ortamda, “Tarih, üzerinde uzlaşılmış bir yalanlar silsilesidir,” diyen Napolyon Bonapart’ı ya da “Tarih eski hataları tekrarlayan yeni insanlardan ibarettir,” notuyla Sigmund Freud’ü ve
Politika
II. Abdülhamid Mevzuu
Emma Goldman’ın, “Eski geleneklerle alışkanlıklardan kaynaklanan engellerden kurtulmaya ihtiyacımız var”; Mahatma Gandhi’nin, “Çoğunluğun onayı yanlışı doğru yapmaz,” saptamalarına katılan birisi olarak; “Hangi Abdülhamid?”[2] ikilemine prim vermeyenlerdenim; bence Abdülhamid, Ab
Politika
Eski(meyen) TİP(1)
“Kişiler hakkında nasıl mı karar vereceksin? Hayatlarına bakarak. Bir insan, yaşadığı hayatın insanıdır. Doğru bulduğumuz fikirleri öyle benimsemiş, öyle içimize sindirmiş olmalıyız ki, bunlar davranışlarımızı biz farkında olmadan dahi etkilemeli, tayin etmeli, yönetmelidir. İnsa
Orta Doğu
Irak: 20 Yıllık Büyük Yıkım
“Söyle ateşin söylemeye çekindiğini”[1]
Sinema
Ütopya Kaybına Karşı Politik Sinema(*)
“Bu çağın asıl salgınının, ütopya kaybı; ütopyayı yitirip, döngüye teslim olmak” olduğundan şüphe duymuyor ve bu hâlin en iyi özetinin de, “Olduğum şeyle olmadığım şey arasında, hayal ettiğim şeyle hayatın beni yaptığı şey arasında bir boşluğum...”[2] itirafı olduğunu düşünüyorum
Kültür & Sanat
Bugünlerde Müziğe Daha da Fazla Muhtacız(*)
Platon ve Konfüçyüs müziğe ahlâkın bir parçası olarak bakarken; Friedrich Nietzsche’nin “Müziksiz hayat hatadır,” ifadesindeki üzere müzik hayatın ta kendisidir.[2]
Orta Doğu
Boyun Eğ(diril)meyen, Yenil(e)meyen Filistinimiz
“Şiir, bir savaş uçağını düşüremez ama pilotunun düşüncelerini değiştirebilir,” diyen Filistinli şair Mahmud Derviş, “Eser kalmadı çölde bizden, çölün kendine sakladığından gayri,” vurgusuyla ekler:
Asya
Her Yönüyle Ukrayna Sorunu(1)
Ulus Baker’in, “İçinde yaşadığımız toplumun iyi bir tarafı yok. Dünyanın iyi bir tarafı yok. Günümüze baktığımızda bir kötülük imparatorluğu tahayyül edebilirsiniz, yani modern dünyayı...”[3] betimlemesinin hâlâ geçerli olduğunu bir kez daha kanıtladı Rusya ile Ukrayna (ya da ABD
Dünya
Katar'ın Kara(nlık) 2022 Dünya Kupası(*)
“Futbol yalnız futbol olmalı!”[2] temennilerinin hiçbir karşılığı olmadığı malûm iken, bu konuda da defalarca yazmıştık.
Asya
Putin Rusya'sı!
Reel sosyalist ülkeler topluluğunun likidasyonu -öncesi ve Gorbaçov’lu[2] sonrası- ile devreye giren BDT (Bağımsız Devletler Topluluğu) 8 Aralık 1991’de Rusya, Ukrayna ve Belarus arasında imzalanan anlaşma ile kurulmuştu.
Kültür & Sanat
"Kuyruklu Yıldız" dı, Komet'ti O…(*)
Asıl adı Gürkan Coşkun’du; Çorumlu ve Parisli idi. 25 Eylül 2022’de 81 yaşında kaybettik Onu…
Kültür & Sanat
"Yazmak"tan Anladığım
“Yazmak” konusunda -söylediklerimle birlikte![2]- altını çizeceğim ilk şey, onun cüretkâr bir yüreklilik olduğudur.
ABD
Emperyalist ABD ve Barış
Gazetecilerin, “ABD Dışişleri Bakanlığı’nın teröre destek veren ülkeler listesinde Küba, İran, Sudan ve Suriye yer alıyor. Siz kendi listenizi oluştursaydınız bu listede kimler olurdu?” sorusuna Noam Chomsky’nin “Listenin en başında ABD olurdu, o kesin,”[2] yanıtını verdiği, ya d
Edebiyat
Darbe Romanları ve Edebiyat(*)
Sanat nedir, edebiyat nedir, sorularına verilen yanıtlar değişkenlik gösterirken, “Sol kültürü… estetik bilinci geliştiren gerçekçi yapıtları savundum,”[2] haykırışıyla “Sanatta Star Sistemi”ne başkaldıranlardandır Cengiz Gündoğdu ve tam da bunun için yazdıklarıyla müthiş önemlid
Ekonomi
Yağma + İsraf + Borç + İşsizlik + VD = Çöküş Kâbusu
Fakir Baykurt’un, “Şimdi çoklar azaldı, azlar da tükendi,” diye tarif ettiği bir ufuktayız
Edebiyat
Yazar(lar)ın Eylemidir Yazmak(*)
Yazmak, tasarımla ilintili bir gerçek ve yaratıcı bir eylemdir; eylem olarak ele alındığındaysa toplumsallaşabilen/ dönüşebilen hakikâtin kendisidir.
Politika
"Kahraman" Değil, "Kanlı " Maraş!(1)
Coğrafyamızın katliam(lar) tarihindeki -“Kahraman” değil “Kanlı”!- Maraş’a dair birçok kez yazdım.[3] Lakin katliamın 44. yılında “Yerli ve Milli Alevîlik!”[4]- yaygaralarının dört yanı sardığı koordinatlarda meseleye bir kez daha eğilmek “olmazsa olmaz”…
Çevre ve İklim
Isınmanın Maliyeti: Eriyip Yok Olmak!
İklim krizinin güncelleştirdiği “Bir sona doğru mu gidiyoruz?” sorusu, ister istemez Jean-Paul Sartre’dan mülhem şu diyalogu anımsatıyor: “... ‘Her şeyi silip yeniden başlarız.’
Edebiyat
Şiir İlla da Şiir!(*)
Johann Wolfgang von Goethe’nin, “Gökyüzüne çizilmiş resimdir;” Friedrich Hegel’in, “Güzel sanatların en üstünü ve en zor olanı,” diye tanımladıkları şiir -eskilerin deyimiyle- “İnsani bir mefkure”dir; Ahmet Hamdi Tanpınar’a göre, “Saf bir lisan”dır.
Kültür & Sanat
Despotların Karikatürden Korkmaları Boşuna Degil!(*)
“Karikatür”ün tarifiyle başlamayacağım yazacaklarıma; “İyi de o ne” mi diyorsunuz? El cevap: Aşkın Ayrancıoğlu’nun yapıtlarıdır.
Felsefe
Dinin İşlevi ve "Ne"ligine dair sorunlar(*)
Diogenes Laertios, “Hiçbir şey yoktan üretilemez,” derken; Denis Diderot da ekler: “Masalları anlatmak ne kadar kolay!”
Politika
Almanya, İtalya, İspanya'nın Faşist Hafızası(ndan)
Yirmi küsur yıl önce; “XXI. yüzyılda faşizmi yeniden ele almak, zorunlu hâle geliyor. Çünkü karşımızda Komutan Yardımcısı Marcos’un ‘Neo-liberal faşistler’, ya da Umberto Eco’nun ‘Ur Faşizm’ diye betimlediği; ve çok önceleri François Chatelet’in, ‘Faşizm önüne indirgenmiş liberal
Hukuk
Temel Demirer Yazdı: Apê Mûsa Davası, Zaman Aşımı ve Ötesi(*)
“Adaletsizlik ve cezasızlık”ın[2] “Demokles’in Kılıncı” gibi üzerimizde sallandığı tabloda, “Hepimiz her şeyden sorumluyuz,” diyerek bizleri toplumsal ve siyasal olaylardaki payımızı sorgulamaya çağıran Fyodor Dostoyevski; XVI. yüzyılda “Sessizlik aptalların erdemidir,” diye hayk
Sinema
Seni Çok özleyeceğiz 68'li Godard(*)
“Ben sanatçı değil, iletim için, özellikle devrimci iletim için çalışan bir sanat işçisiyim,” diyen Onun hakkında (ya da vesilesiyle) bir hayli yazıp/ çizdim;[2] bunu ve hatta daha da fazlasını hak etmişti.
Türkiye
Temel Demirer Yazdı: Elvedâ Dünya, Merhaba Şîrîn’in Kâinatı(*)
Cemal Süreya’nın, “Dokunulmasa da, görülmese de,/ Kalpte yer verilir bazısına; nedensiz...”
Orta Doğu
Mahsa Amina'nın, Nika Shakaramına'nin, Masih Alinejad'ın İran'ı
Yedi iklim dört bucaktaki sürdürülemez kapitalist vahşet tablosunda yaşananlar, ilk elden Fernando Pessoa’nun, “Aşağılık bir yer bu dünya”;[2] Arthur Schopenhauer’ın, “Ne kadar üzücü, bu kadar dibe batmış bir çağda yaşamak,”[3] tespitlerini bir kez daha doğrularken; 1529’da İtaly
Ekonomi
Malûmun İlamı: Kapitalizm - Doğayı da - Yıkıp, Yok Eder!(1)
Yaşadığımız “malûmun ilamı”ndan; lakin idrak edilemeyen(?) şeylerin nedenlerinden söz edip, verilerini aktaracağım -bunu birçok kere yapmış olsam da- bir kez daha…[3]
Politika
6 Mayıs 1972: Geçmişi de Geleceği de Yitirmeyen Ölümsüzlük(1)
Bugün -kimilerine göre-, “Ruz-ı Hızır/ Hızır Günü” olarak adlandırılan Hıdırellez günü, dünyada darda kalanların yardımcısı olduğu düşünülen Hızır ile denizlerin hâkimi olduğuna inanılan İlyas’ın yeryüzünde buluştukları düşünülen 6 Mayıs…
Politika
"Düzen(sizlik)", AKP ve Laiklik
Özgür Mumcu’nun, “Türkiye laik değil,”[2] saptaması eksikli bir doğruyken; “Öncesi ve bugünüyle Türkiye laik ol(a)madı” demek en doğrusu olmalı.
Felsefe
Düşünce ve Davranış Birliği(*)
Düşünce ve davranış birliğinin somut hâlidir Onlar ve “Kutup Yıldızı”, “Çoban Ateşi” diye anılırlar…
Edebiyat
Dostoyevski Geçmiş Değil, Bugündür!(*)
“Büyük” sıfatına layık bir yazardı.
Felsefe
Okuyan, Görerek Hayata Dokunur(*)
Aydın ya da entelektüel, emek mücadelesinin önemli nirengi noktalarından birisidir. Elbette “eğitenlerin eğitilmesi” ilkesi “es” geçilmeden; yani “Aydınlar bilir, fakat kitleler hisseder,” ikazını unutmadan Antonio Gramsci’nin…
Edebiyat
Unutul(a)mayan Yazar(lar)dan(*)
Jean Baudrillard’ın ifadesiyle, “Bilginin sürekli arttığı ama gerçeği görmenin sürekli azaldığı bir dünyada yaşıyor”ken; edebiyatın unutul(a)mayan yazar(lar)ından söz etmek büyük önem kazanıyor.
Ekonomi
İktisat, Siyaset ve İnsanlık Notları
İktisat, siyaset ve insan(lık) hâl(ler)ine ilişkin olarak düşülecek notlar George Orwell’ın, “Tüm sorunlarımızın yanıtı burada; tek bir sözcükte özetlenebilir: İnsan,”[2] saptamasına özel bir önem arz etmekle mükelleftir.
Kültür & Sanat
"Halkın Sıradan ve Gariban Ozanı": Ahmed Arif
“Sosyalist Türk şairi”[2] tahrifatına karşın TKP’li, baba tarafından Kerküklü, ana tarafından Erbil Kürdû; şiirindeki derinlikle; dizelerinde hesap soran; öfkenin, inceliklerin şairidir O…
Kültür & Sanat
Heykel İle İmtihan(ımız)!(*)
Fernando Pessoa’nın, “Hayatımı kendime yabancı bir malzemeden yapılmış bir heykel gibi yonttum,”[2] satırlarıyla üzere heykelin yaşamımızdaki önemine ilişkin vurgusuna; “Hiç taş heykel ile canlanmış heykel bir olur mu? Taştan taş yapmak meziyet değil, taşı taşlıktan çıkarmaktır a
Kültür & Sanat
“Sanat” Deyince!(1)
“İnsanı sanatçı yapan şey yalnızlıktır,”[3] türünden saptamaları ciddiye almayıp; “Sanatın gücünü bildiğimiz içindir ki, sorumluluğumuz büyük” diyen Anna Seghers gibi düşünenlerdenim…
Diğer
Kadınlık hâl(ler)i ve Mücadele Militanları
Zor günlerden geçiyoruz evet; ancak her şey çifte sömürü altındaki kadınlar için daha zorken; süreç kadınların çifte su verilmiş mücadelesini daha da çelikleştiriyor; Maksim Gorki’nin, “Kadınların katılmadığı bir mücadele başarıya ulaşamaz,” saptamasını doğruluyor.
Kültür & Sanat
Yazar Aydındır, Aydınlatandır(*)
“Gerçek sözü söylemek” eyleminin yazar için “olmazsa olmaz” ollduğundan şüphe duymuyorum.
Diğer
FUTBOLUN ASİLERİ(*)
Neil Faulkner’ın, “Bütün şeyler kendi içlerinde çelişkilidir ve çelişki, tüm hareketin ve yaşamın kökenidir; bir şey ancak bir çelişki içerdiği sürece hareket eder, itkiye ve etkinliğe sahip olur,” saptaması “Futbol asla futbol değildir,” dite tarif edilen gerçeğin asileri için d
Dünya
Körfez'in Kilidi Yemen(*)
Nikolay Gogol’ün, “Bu dünya en çirkin saçmalıklarla dolu. Bazen pek mümkün olmadığını düşündüğünüz şeyler olur” ya da Johann Wolfgang von Goethe’nin, “Ne acayip bir dünyada yaşıyoruz İnsanlar, cehaletin kalın perdesi arkasından, gerçeği göremiyorlar. Katillerine kucak açıp onları
Kültür & Sanat
Zeki Müren mi? Dediniz...(1)
“Murat Bardakçı’nın ‘Zeki Müren sanat müziğinin canına okumuştur’ lafı”na da;[3] “Büyük sanatkâr, hayalleriniz ötesinde, tahminlerinizin ötesinde büyük Zeki Müren,”[4] betimlemesine de; “Türkiye’de gerek müzik gerekse genel beğeninin tarihini yazarken ihmal edemeyeceğimiz isimler
Edebiyat
ŞİİRLERİ İLE NÂZIM’CA YAŞA(T)MAK
Özgürlüğün ve umudun örgütlü (TKP) komünist şairiydi; 61 yıllık yaşamının 12 yılını hapiste, 12 yılını sürgünde göğüslemişti.
Sinema
"Bizden" Biri: Fatma Girik(*)
Atillâ Dorsay, ‘Yeşilçam’dan 100 Portre’ başlıklı yapıtında “Çalışkan, üretken, sinemaya tutkuyla bağlı, sanki oyuncu olarak doğmuş, o kendine özgü sanatçılardan”[2] diye söz eder; 12 Aralık 1942’de İstanbul’da doğup, 24 Ocak 2022 günü aramızdan ayrılan Fatma Girik’ten…
Edebiyat
Ölümsüz(ümüz)dür Nâzım Hikmet(1)
“Ew çend giringî pê bide jiyana xwe ku di/ heftêyem de jî wek mînak çandina darzeytûnê bibe// Öylesine ciddiye alacaksın ki yaşamayı,/ yetmişinde bile mesela zeytin dikeceksin,” dizelerinin hakkını bir komünist gibi yaşayarak verdi. Eylül 1961’in Doğu Berlin’indeki, “sözün kısası
Politika
1970 Haziran'ının 15 - 16 sı
Cahit Külebi’nin, “Ağladığım senin içindir/ Güldüğüm senin için/ Öpüp başıma koyduğum/ Ekmek gibisin,” dizeleriyle müsemma 15-16 Haziran Başkaldırısı, hepimize “Veritas vos liberabit/ Gerçek seni özgür kılar,” diye haykıran tarihsel bir mihenk taşı olması yanında, işçi sınıfının
Diğer
Eleştiri ve Eleştirmenler(*)
Coğrafyamızda eleştiri ya heptir ya da hiç! “Heptir”, her şeyi yerle yeksan eder. “Hiçtir”, susar görmezden gelir…
Kültür & Sanat
Resim Hal(ler)ine Picasso Ders(leri)*
“Resim, yaşananların süzülmüş hâlidir,” diyen Ahmet Cemal haklıdır. Çünkü ilk iletişim sanatıdır o.
Politika
İnsan + Özgürlük + Işık = Harun Karadeniz
“Üç şey birlikte doğdu: İnsan, özgürlük ve ışık,” der ve ekler Anatole France: “Hayal kurmak her şeydir”…
Ekonomi
Kapitalist Coğrafyamızda Çürüme ve Çözülme(1)
Bir zamanlar Antonio Gramsci’nin, “Eskinin çürüyüp yok olduğu, yeninin ise bir türlü ortaya çıkamadığı bir değersizleşme, bir çürüme dönemi yaşıyoruz,” veya Eduardo Galeano’nun, “Günümüzde insanlar hiçbir şeye saygı göstermiyor. Eskiden erdem, onur, gerçek ve yasalardan oluşan bi
Kültür & Sanat
Mizahın Ferhancası(*)
Bulaşıcı ve dayanılmaz özellikleriyle gülmenin bir tepki olduğu kadar, yaşama bir katkı olduğunu ve gülmekten daha güzel bir eylem varsa onun da güldürmek olduğuna inanırım.[2] Çünkü gülmek/ güldürmek iki insan arasındaki en kısa mesafeyken; mizah duygusundan yoksun otoriterlik k
Edebiyat
Ezilenlerin, Ötekileştirilenlerin Şairleri(*)
Ezilenler sömürülen, horlanan, kaybettirilenlerdir. Ezilen olmak kadar, ezilenlerden yana saf tutmak da zordur, zorludur.
Dünya
Kazakistan İsyanı
Eduardo Galeano’nun ifadesiyle, “Yine barış ve adalet haykırarak doğan yirmi birinci yüzyıl da, önceki yüzyılın izinden gitmekte”yken; BBC’ye bile, “Kıyamet filmlerinden çıkmış gibi”[2] dedirten bir fırtına koptu Kazakistan’da.
Tarih
"Bizim Hikayemiz"(!): Pontos Meselesi...
İbn-i Sina’nın ifadesiyle, “Kuşku duymayan kişi bakmaz, bakmayan görmez, görmeyen kör ve şaşkın kalır”ken; gerekli ve vazgeçilemeze ilişkin olarak, “Düşünülebilir olmayanı düşünebilmeliydik,” diye uyarır Ludwig Wittgenstein de…
Diğer
Aşkın Tanım(lar)ı
Aşka dair çok şey denilebilse de,[3] tanımlanmaya kalkışılması da bir o kadar sıkıntılı, soru(n)ludur.
Dünya
Ukrayna Sadece Ukrayna Değildir Ya da "Büyük Fotograf"
“Küreselleşme” dedikleri emperyalizm, ABD/NATO bağlamlı Ukrayna-Rusya Savaşı ile ulaşılan yere geldi. Ancak bu kadar değil; sıkı durun, dahası da olacak!
Türkiye
Kanayan Yara(mız): (C)ezaev(leri)[1]
Egemenlerin (c)ezaev(ler)i, yüzlerce yıldır ve bugünde hâlâ kanayan yara(mız)dır.
Kültür & Sanat
Masum Değiliz Hiç Birimiz" Ya da Sezen Aksu Vakası
Hakkında bir yandan, “Yetmez ama evetçidir. Ötesini tartışan salaktır”;[2] öte yandan da “Ürkütücü bir samimiyeti, teklifsiz bir cömertliği vardır… Cesurdur. Kimsenin karşısında eğilmez. Sevenleri onu bu tenezzülsüzlüğüyle sever, onun bu açık sözlülüğüne hayran olur… Özgürlükten
Tarih
Tarihi Kahramanca Yaşayanlar
Tarihin sıkıştığı kesitler, kahramanların tarih sahnesine çağrıldığı momentlerdir.
Kültür & Sanat
Dik Durup Diklenmek, Sanattan Siyasete vs. vs...
Dik durup diklenmek, sanattan siyasete yaşamın ve elbette insan olmanın/ kalmanın “olmazsa olmaz”ıdır. Özellikle de vazgeçişin, teslimiyetin, kaçışın öne çıktığı karanlık kesitlerde…
Ekonomi
"Birşeylerin Yoluna Girmesi İçin, Herşeyin Raydan Çıkması Gerekir" | Umutsuzluğa Son Vermek
Thomas Stearns Eliot’un, “Bir şeylerin yoluna girmesi için, her şeyin raydan çıkması gerekir bazen,” saptamasını anımsatan bir kördüğümün/ körlüğün orta yerindeyiz. Buna şüphe yok.
Edebiyat
Yazar(lık) Ya da İki Kemal[*]
Saint Just’ün, “Ahlâk, zorbalardan daha güçlüdür,” ifadesindeki eylemdir yazmak; iki Kemal’in öğrettiği üzere…
Kültür & Sanat
"İnsan Elleriyle Değil, Beyniyle Resim Çizer" | Ressam(lar)ın Yaratıcılığı
“İnsan elleriyle değil, beyniyle resim çizer,” diyen Michelangelo Buonarroti eklerdi etkileyici mütevazılığıyla: “Hâlâ öğreniyorum.”
Felsefe
"Post" lu Günlere Spinozacı Bir Itiraz[*]
“Düş gücü” yüksek bir yapıttan söz edeceğim; George Bernard Shaw’un, “Yaratmanın başlangıcıdır düş gücü,” saptamasının da altını çizerek.
Çevre ve İklim
Şu Hayattır, Sussuzluk Ölüm!
Önce herkesin (b)ilgisi dahilindeki bir haber: “İklim krizi dünyayı kasıp kavururken kâr hırsıyla hareket edenler durmuyor; Türkiye’de susuzluk kapıda.”[2]
Edebiyat
Tevfik Fikret ve İstibdat'a Karşı Hürriyet Mücadelesi
Ruşen Eşref’in, “O, toplumdaki bütün titreşimleri gece gündüz uyumadan izleyen bir tür sismograf gibiydi,” diye betimlediği özgürlük ozanıydı.
Kültür & Sanat
Sanatın Dönüştürücü Gücü, İnsan(lık)a Estetik Algı/Duruş ile Vicdan Katar
Sanat, insan(lık) imgelem gücünü doğrudan etkileyip; düşünce ve dil dünyasının belirlenmesinde derin izler bırakan eylemdir; sanatın dönüştürücü gücü, insan(lık)a estetik algı/duruş ile vicdan katar.
Politika
Corona Günlerinde Açlık[*]
Karl Marx’ın, “Yoksulluğu azaltmadan zenginliği arttıran ve suç işleme bakımından, sayılardan daha hızlı artış gösteren bir toplumsal sistemin özünde çürümüş bir şeylerin olması gerekir,” diye betimlediği bu hâle ilişkin olarak; Noam Chomsky’nin, “İnsan uygarlığının kısa, tuhaf ç
Ekonomi
Sürdürülemez Kapitalizmin Otopsisi | Zırh İçindeki Ölü
Charles Dickens’ın, ‘İki Şehrin Hikâyesi’deki deyişiyle, “Dönem, zamanların en iyisiydi, zamanların en kötüsüydü,”[2] diye betimlenmesi mümkün bir kesitten geçiyoruz. Bu isterseniz, “Burjuvazinin ve onun sömürü sisteminin çürüyüp kokuştuğu bir tarihsel dönem,” notunu da düşebilir
Politika
Ekim Devrimi Bizim İçin Bir Gençlik Nostaljisi Değildir!
Dr. Hikmet Kıvılcımlı’nın, “Yeryüzünde en çok tartışılan bir sözcük varsa, o da sosyalizmdir,” vurgusuyla eklediği, “Tarihin yörüngesi, en ufak ikircikliğe yer bırakmayacak ölçüde işçi sınıfı’nın yörüngesine girmiştir,” saptamasına “itiraz eden” (güncellenmiş Ferdinand Lassalle’c
Ekonomi
Yıkım ile Yabancılaşma Kıskacında İnsan(sızlık)
İnsan olmak ve kalmak fiilini felce uğratan kapitalist yıkım ve yabancılaşma dünyasında delirmemek mümkün mü? Hem de Miguel de Unamuno, “Deli olmayan ya aptaldır ya da namussuzdur,” diye haykırırken…
Edebiyat
Edebiyatın -"Sihirli"-Gücü
Albert Camus’nün, “Nerede varsa, orada umut vardır”; Murathan Mungan’ın, “Aşkın en büyük sığınağıdır,” diye tarif ettikleri edebiyatın -“sihirli”- gücüne inanlardanım.
Politika
“Açlığı Öldürmek Yerine Açları öldürmek"
Biz yoksullar, ezilenler, ötekileştirilenler ya da işçiler, kadınlar, Kürtler, Alevîler veya yeryüzünün lanetlileri, yani Sarıgazi emekçileri… Biz bir kez daha ısrar ve umutla karanlığa ve çürümeye karşı ekmek, adalet, özgürlük talebiyle buradayız…
Ekonomi
Lenin(izm) ile Liberal(izm) Meselesi
“Bir kez daha vurgulamak gerek; Marx’a göre insan doğası, ‘toplumsal’dır. Bu nedenledir ki insanın ‘toplum-öncesi’ durumundan kaynaklanan ‘doğal haklar’ söylemi, ona yabancıdır.”[2]
Edebiyat
Temel Demirer Yazdı | Burgazada’lıydı Sait Faik
“Yazar” deyince aklıma gelir Burgazada’lı Sait Faik Abasıyanık...[2]
Politika
Türbülanstan Sert Düşüşe Devletin Siyasal Siyasal hâl(ler)i[*]
Geleceğ(imiz)i biçimlendiren günlerin karmaşasıyla yüzleşiyoruz.
Diğer
ALEVÎLİK’İN TARİH BİLGİSİ[*]
Erdal Yıldırım “Yolundan dönmeyenler”dendir, yoldaşımdır.
Kültür & Sanat
Kanatlarindan Vurulan Göklerdeki Kartal: Sabahattin Ali[*]
“Bir gün kadrim bilinirse/ İsmim ağza alınırsa/ Yerim soran bulunursa/ Benim meskenim dağlardır,” diyen “Onun Adı Cumartesi”dir ve “XX. yüzyılın, bu topraklardaki ilk Cumartesi kadınıdır kızı Filiz Ali”…[2]
Müzik
Müzik Gerçeğin (ve Müzisyenin) Aynasıdır
Müziği Karl Marx “Gerçeğin aynası”; Friedrich Nietzsche, “Hakikâti söyleyen söz”; Sigmund Freud, “Şifresi çözülecek bir metin”; Edgard Varèse, “Organize edilmiş sesler”; Paulo Coelho, “Mucizeler yaratabilirdi”;[2] Pierre Schaeffer, “İnsanın insanı nesneler dilinde tanımlaması” di
Politika
Bağlantıları ile Fetullah Gülen Cemaati
I. AYIRIM: FG/C/Ö MESELESİ
Kültür & Sanat
Sanatın Önemli Bir Mevzisi Olarak Edebiyat
Öncelikle edebî değerlendirme veya “eleştiri”nin, nihai kertede “öznel” olduğunun altını ısrarla çizmem gerek. Tamam; yazına ilişkin her türlü kavram ancak yazınla uğraşanlar tarafından geliştirilir ve kalıcılaştırılabilirse de, bunun sınırı öznellik, yaratıcılıktır.
Kültür & Sanat
Hakikatın Şiircesi | Fazıl Hüsnü Dağlarca
Hayatla 94 yaşında vedalaşan çocuk şairdi; 16 Ekim 2008’de kaybettik Onu.
Diğer
Aklın Güçten Düşmesi ve İdeolojik Manipulasyon
Corona: Yeniden; bir kez daha; hatta fazlasıyla…
Edebiyat
Temel Demirer Yazdı | Bizim Yazarımız: Orhan Kemal
Albert Camus’nün, “Umudun kalmadığı yerde, bizlere umudu yeşertmek düşer,” ifadesine kulak verircegibi, gelecek umudunu yeşertenlerdendi Orhan Kemal…
Kültür & Sanat
Temel Demirer'in Kaleminden Yıldız Kenter
Friedrich Hegel’in, “Dünyadaki büyük işlerin hiçbiri tutku olmadan gerçekleşmemiştir,” sözlerini doğrularcasına; Bertolt Brecht’in, “İnsan, ancak onu düşünen hiç kimse kalmadığı zaman gerçekten ölür,” vurgusundaki sönmeyen/ ölümsüz yıldız(lardan)dı Yıldız Kenter…
Kültür & Sanat
EDEBİYAT | İNSAN(LIK)I YAZMAK HÂL(LER)İ[*]
Aldous Huxley’in belirttiği gibi, “Edebiyat insanın tutkusu, anlatılamayanı anlatmak, sözcüklere daha önce verilmemiş anlamlar yükleyerek konuşmaktır.”
Edebiyat
Ateşten Yaşamların, Düşlerin Romanı[*]
Dersimli kadim bir dostu(mu)n, 11 yıl 10 ay hapis cezası çarptırılıp,[2] Elazığ (2 No’lu Yüksek Güvenlikli CİK) Zindanı’nda yatan kardeşim Ergin Doğru’nun ‘Ateşten Yaşamlar’[3] başlıklı romanından söz etmeden önce Lucius Annaeus Seneca’nın, “Kitap okumayan insan kör, sağır ve dil
Dünya
Göç(menlik) Tradejisi
“Küresel ve sınırsız köy olmak” söylencelerinden mülhem yerkürede, Birleşmiş Milletler’e (BM) göre, 2019’da göçmen sayısının 272 milyona ulaştığı[2] bir “kavimler göçü” yaşıyor. İnsan(lık)ın “homo economicus”, “homo philosophicus”, “homo faber” vb’i tanımlamalarına bir de “homo f
Diğer
"Diego, Kafanı Bokun Üstünde Tut Oğlum"
Bana George Best, Sokrates, Eric Cantona, Metin Kurt’u anımsatan Diego Armando Maradona hakkında yazmaya başlamadan önce, yıllar önce belirttiğim bir şeyi, bir kez daha anımsatmalıyım:
Kültür & Sanat
Ehlileştirilemeyen Tiyatro(cu)nun Gerekliliği[*]
İnsan(lık)a ve hayat(larımız)a dair her şeyin târumâr edildiği tabloda, tiyatro(cu)nun gerekliliği üzerine yazmak da kolay değil elbet.
Kültür & Sanat
“POP MÜZİK” FASLI[1]
Hep dedim; tekrar pahasına bir kez daha yineleyeceğim: “Sakinleştirir, heyecanlandırır, hüzünlendirir ve hatta motive edebilir”[3] veya “İnsan melodilerde mutluluğu,… hüznü bulur,”[4] notu düşülen müzik çok önemlidir.
Edebiyat
Şiir, Sümerlerin ‘Gılgamış Destanı’na Kadar Uzanan Köklü Bir Tarihtir
‘Şiir İçin Cevaplar’ında belirttiği üzere, “Şiir ateşin habercisidir,/ yangının kundakçısı./ Yanardağın üstündeki kuştur şiir,” Ülkü Tamer’in dizelerinde…
Politika
“Dağın Moru Olur mu Hiç?” | Sinan Cemgil ve Arkadaşları
Atillâ İlhan’ın, “bir yangın ormanından püskürmüş genç fidanlardı / güneşten ışık yontarlardı sert adamlardı/ hoyrattı gülüşleri aydınlığı çalkalardı/ gittiler akşam olmadan ortalık karardı,” dizelerindekilerdendiler…
Politika
Madımak Katliamı | “Zambak Sana da Bulaştı Kan”
“Recorder, anımsamak; Latincesi ‘re-cordis’, yani kalbi delip geçmek,”[2] demekmiş. Doğrudur!
Kültür & Sanat
Desiderius Erasmus | Hayat da Tiyatro Oyununa Benzer Bir Şeydir
Tiyatro bir sevdadır; ben de sevdalılarındanım.
Diğer
FUTBOL FELAKETİ[*]
“Futbol: Güzel Oyun,”[2] derler; inanmayın![3]
Politika
Mafyasız Kapitalizm Ol(a)maz
Değerli makaleleleri ile gazetemize düzenli katkılar sunan Temel Demirer'in Pir Haber Ajansından Diren Satı'ya verdiği röportajı, konunun güncelliği açısından okuyucularımızın ilgisine sunuyoruz.
Politika
“68 Yılında 19 Yaşındaysan Hep 19 Yaşındasın” | Bugünde ‘68 / ‘71’i Anlamak[1]
“İnsanlar kendi tarihlerini kendileri yaparlar, ama kendi keyiflerine göre değil; kendi seçtikleri koşullar içinde değil, doğrudan karşı karşıya kaldıkları, belirlenmiş olan ve geçmişten gelen koşullar içinde yaparlar. Bütün ölmüş kuşakların geleneği, büyük bir ağırlıkla, yaşayan
Politika
Haklar(ımız) İçin Devlete Karşı Özgürlük Mücadelesi
"Kolluğun Kötü Muamelesi, Ayrımcılığa, Cinsiyet Eşitsizliğine, Yaşama Hakkı ve Temel İnsan Hakları İhlâlleri", vb'leri meselesine dair ilk saptamam: Özgür ol(a)mayanların, hiçbir hakkı ol(a)madığı; yani haklarına sahip çıkabilmenin bir özgürlük eylemi olduğu/ olması gerektiği yön
Edebiyat
Sevdiği Renk Mavi; Tutkusu da Aşk ve Devrim di | Pablo Neruda
Mütevazı bir dev nasıl anlatılır?
Politika
Nefretin, Ayrımın Boy Hedefi: Ötekileştirilen Alevi(ler)
Temel Demirer'in daha önce PİRHA Haber Ajansına verdiği bu kapsamlı röportajı, konunun önemini gözönünde bulundurarak Görüş okuyucularının bilgisine sunuyoruz.
Ekonomi
İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME[*]
Müthiş bir alt üst oluşla yüz yüzeyiz. Hem yerel, hem de evrensel bir soru(n) bu.
Diğer
Azınlıklar, Tüm Ezilenlerin En Alt Kesimini Oluştururlar | Etnik Kıyım ya da Ethnocide
Franz Fanon sömürge halklar için “Yeryüzünün Lanetlileri” deyimini kullanır. Bu saptama azınlıklar için de geçerlidir.[2] Çünkü azınlıklar, tüm ezilenlerin en alt kesimini oluştururlar. Onlar, her yerde yabancıdır, istenmeyendir, sığıntıdır ve sömürülenler tarafından da aşağılanı
Edebiyat
Adalet Ağaoğlu | “Ölmeye Yatıyorum, Eğer Bir Sonsuzluk Varsa; Sonsuzluk Olmak İstiyorum*
Önceleri, “Allah’a inanmıyorum, cenaze istemem. Beni yakın, küllerim savrulsun,” diyen Adalet Ağaoğlu, “Yaşamaktan çok sıkılmıştı, uzun yaşamı boyunca çektiklerinden, gördüklerinden de son röportajında ‘Keşke dünyanın bu hâlini görmeseydim,’ diyecek kadar”…[2]
Politika
Hrant, Ermeni Olduğu ve Talat Paşa’nın İntikamını Almak İçin Öldürüldü*
Hrant Dink’in sırtından vurularak katliyle; Ermeni Soykırımı’nın, bir buçuk milyon insanı bulmuş kurban sayısına, 19 Ocak 2007 günü dünyanın gözleri önünde, bir kişiyi daha ekledi!
Kültür & Sanat
“Dekor gerçeğe uyum göstermez, gerçeğin de dekora ihtiyacı yoktur!” | Sahne (Duruşu) Performansı
‘Yeni Kapı’lı yoldaşlarımın tümünü, özellikle de dünyanın en güzel gülüşlü kadını Medine Çam’ı çok sever ve bir o kadar da korkarım.
Asya
Çin Deyince (3. Bölüm) | Yeni Tür Devlet Kapitalizmi
Bugün(ler)e gelince…
Asya
Çin Deyince![*] (2. Bölüm) | ABD İle Rekabet Ve…
Bu durum Çin ile ABD arasındaki rekabeti daha da görünür kıldı; derinleştirdi.
Tarih
Dersim Üzerine (6. Bölüm) | Dersim 1937-1938’in “Neden”i!
37. §) Dersim’de yaşanan onca vahşetin “nedeni”ne gelince, meseleye dört alt başlıkta değinebiliriz.
Asya
Çin Deyince![*] | 1. Bölüm
Temel Demirer'in "Çin üzerine" makalesi toplam üç bölümden oluşmaktadır. Bugün 1. Bölümü yayınlıyoruz. Ayrıca, Temel Demirer'in 8. Bölümden oluşan ve Pazar günler yayına girdiğimiz "Dersim Üzerine" makalesi yayın akışımızdaki değişiklik yüzünden Salı, 23.03. tarihine ertelenmişti
Diğer
Beethoven, Mozart, Chopin ve Heavy Metal
Müzik; müthiş bir şeydir; “Müziksiz bir hayat hatadır,” diyen Friedrich Nietzsche’ye katılmamak mümkün mü? Elbette değil…
Felsefe
Düşüncesini Açıklayamadıktan, Farklılığını Ortaya Koyamadıktan Sonra Hiçbir Özgürlükten Söz edilemez
Jean Jacques Rousseau’nun, “İnsanlar özgür doğar, ama her yerde zincire vurulmuş olarak yaşarlar,” biçiminde tarif ettiği hâlin küresel bir despotlukta ifadesini bulduğu zorbalıkla yüz yüzeyiz…
Tarih
Dersim Üzerine (4. Bölüm) | "Dersim Generali” Seyid Rıza
31. §) Yaşamıyla hepimize; Ömer Muhtar’ın, “Biz ölsek de kazanırız ve siz kaybedersiniz!”; Lucretius’un, “Ben varken ölüm yok, ölüm varken ben yokum; o hâlde korkacak ne var”; Martin Heidegger’in, “Ölüm, bütün hayatı kucaklayan ve ona sorumluluk getirerek değer katan bir fenomend
Diğer
Dersim Üzerine (3.Bölüm) | Dersim Harekâtı'nın Hikayesi
22. §) Mülkiye müfettişi Hamdi Bey, 2 Şubat 1926 tarihli raporunda, “Dersim gittikçe Kürtleşiyor, mefkureleşiyor, tehlike büyüyor. Dersim, hükümeti Cumhuriyet için bir çıbandır” diyerek, ‘gerekenin yapılmasını’ istiyordu. İsmet İnönü “Doğu Raporları”nda, “Erzincan beyleri Dersiml
Kültür & Sanat
Bazı Şarkılar, “Sen Sus Ben Meselenin Farkındayım,” Der Adeta…
Bazı şarkılar, “Sen sus ben meselenin farkındayım,” der adeta…
ABD
“Eski Dünya Ölüyor ve Yeni Dünya Doğmak İçin Mücadele Ediyor. Şimdi Canavarların Zamanı”
Geleceğin önünü açıp biçimlendiren hızlandırılmış (ve sıkışık) bir tarihsel süreçteyiz; “Eski dünya ölüyor ve yenidünya doğmak için mücadele ediyor. Şimdi canavarların zamanı,” diyen Antonio Gramsci’nin ifadesindeki üzere.
Politika
52 Yıl Sonra "Kanlı Pazar"[*]
Makaleleri ile gazetemize düzenli katkılar sunan bir 68 li ve bir dönemin canlı şahidi olan yazar Temel Demirer; Mehmet Şevket Eygi'nin ölümü ve "Kanlı Pazar"ın 50. yıldönümü nedeniyle bu makaleyi Temmuz 2019 da kaleme almıştı. "Kanlı Pazar"ın 52. yıldönümü ve konunun güncelliği
Edebiyat
“Mizah Öyle Bir Şeydir ki Adamın Fiyakasını Bozar Anında”
ABD’nin muhafazakârlarından ‘The Wall Street Journal’ın bile, “Siyasi mizah kuşatıldı,”[2] demek durumunda kaldığı bir kesitten geçiyorken; varın mizahın (gülmecenin) hâl-i pür melalini siz tasavvur edin.
Edebiyat
Ahmet Kaya | “Benim Başım Hep Beladaydı Zaten"
‘Acılara Tutunmak, ‘An Gelir’, ‘İyimser Bir Gül’, ‘Sevgi Duvarı’, ‘Dokunma Yanarsın’, ‘Kendine İyi Bak’, ‘Mahur Beste’, ‘Suskun’, ‘Bahtiyar’, ‘Hoşçakalın Gözüm’ ve ‘Bir Veda Havası’ydı O; dillerden hiç düşmeyen...
Müzik
Dede Efendi’li, Itrî'li, Limonciyan'lı Klasik Mûsikî
Batı felsefesinde kadim Yunan filozofu Pythagoras’ın, müziğin mucidi olarak kabul edildiğinin[1] altını çizerek ekleyeyim: Teorik ve soyut olarak “Müziğin çok önemli” olduğunun altını ısrarla çizenlerdenim. Çünkü…
Ekonomi
Ekonomik kriz ve "anomik intihar"lar
Bir “acı reçete” ile yüz yüze olduğumuzdan söz edilse de; bu, krizle uzun süredir çalkalanan coğrafyamızda malumun ilamından öte bir anlam taşımıyor!
Politika
"Özet"le: Aykırı Farkılık Belirleyicidir
Çok önceleri Fyodor Mihayloviç Dostoyevski’nin, “Bu devir, sıradan insanın en parlak zamanı; duygusuzluğun, bilgisizliğin, tembelliğin, yeteneksizliğin, hazıra konmak isteyen bir kuşağın devridir. Kimse bir şeyin üzerinde durup düşünmüyor. Kendisine bir ülkü edinen çok az. Umutlu
Kültür & Sanat
“Az yazıp çok söyleyen” CEMAL SÜREYA[*]
“Şiir olmasaydı, yaşama dediğimiz oluşun çarklarından biri eksilirdi. Belki kıyamet kopmazdı ama insanlar sevişemez, öpüşemez, beğenemez, yarınların yeni düzenine şiirli dünyanın hızıyla kavuşamazdı,” diyen Oktay Rifat’ın haklılığını tartışmak kimin haddine…
Politika
“Modern Üniversiteler, İşsizlik Sorununun Saklandığı Park Alanları” | İsyan Kuşağı ve Gençlik
Diyeceklerime “Nereden” ve “Nasıl” başlamalıyım?
Sinema
Temel Demirer Yazdı | Yapıtlarıyla Hafızalardan Silin(e)meyen AGNÈS VARDA[*]
Pauline Kael’in, “Filmin sonsuz olanakları neredeyse unutuldu, öncüler ve çoğu sinema aşığıyla birlikte sinema da kendinden bir şeyler yitirdi,” notunu düştüğü bir hâlde, hakkında Luis Buñuel’in, “Sinema, duygular, düşler ve içgüdü dünyalarını anlatmak için en iyi araçtır”…
Politika
“Şimdilerde Karamsarlığı Daha İyi Zamanlara Bırakalım”[*]
Soru(n)lar(ımız)ın kavranabilmesi için bir girizgâh, saptamalar dizini gerekli.
Müzik
Gomidas’lı Halk Müziği(miz)[*]
“Türküler acıların aynasıdır”;[2] isyanın da; bundan hiç şüphem olmadı!
Politika
Belirsizlikler, Karamsarlıklar, Yalnızlıklar | "Yeni Normal"
Belirsizliklerin, karamsarlıkların, yalnızlıkların, yabancılaşmaların hülasası kapitalist yıkımın “yeni normal” vaazlarıyla ambalajlanan pandemi günlerinde; umut(suzluk) ile gelecek(sizlik), üzerinde en çok konuşulan mesele ve elbette boşuna değil; hatta bir zaruret…
Edebiyat
“Şiir, Büyük Zekâların Rüyalarıdır” | Şairler Galerisi
“Şiirimizin sahipsizliği beni şaşırtıyor,”[2] betimlemesiyle malûl bir zaman diliminde, Eugene Ionesco, “Her umutsuzluk mesajı, herkesin özgürce çıkış yolu araması gereken bir durumun ifadesi”yken; “Şiir birey olma yoludur”;[3] “Şiir, ozanın gerçek yaşamıdır”;[4] “Şair, sorumlu b
Politika
Irkçılık Bir hastalık Değil, Tehlikeli ve Dogmatik Bir İdeolojidir
Irkçılık, faşizm tartışmaya açık değildir; kapitalizmden mülhem, insan(lık)a karşı işlenmiş ve hâlâ işlenmekte olan bir suçtur. Dört yanımız ırkçılık, faşizm suçuyla kuşatılmışken; eski Zimbabwe Başkanı Robert Mugabe’nin şu uyarıları “es” geçilmemeli:
Politika
103. Yılında Büyük Ekim Devrimi ve Lenin | “Devrim; Kadının Mutfaktan Çıkıp Ülkeyi Yönetmesidir”
Ekim Devrimi’ni mümkün (ve büyük) kılan: Devrimin güncelliğini fikrini hayata geçiren enternasyonalist sınıfsal devrimci bir praksis olması yanında; “Zamanın Ruhu”nun devrim ihtiyacını yanıtlamasıydı.
Kültür & Sanat
"Tüm Diller Birer Sanat Eseridir” Anadili, Aldığımız Nefes Kadar Önemlidir
Anadili, aldığımız nefes kadar önemlidir.
Diğer
"Med Cezirli”li ‘Çetin’ Kalem* | Çetin Altan
Hâlâ birçok epigonu ile “yaşayan” -22 Haziran 2015’de sonuncu doğum gününü kutlayan- Çetin Altan’ı (22 Haziran 1927), “Artık anlaşılıyor ki ülkeme demokrasinin geldiğini göremeden ayrılacağım bu dünyadan,”[2] deyişi ardından 22 Ekim 2015’de yitirmiştik.
Politika
Orhan Pamuk, "Sol Liberalizm" ve Sağcılığa Solculuk Süsü Vermek
Bir zamanlar, Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk, Türkiye’de siyasetten kaçmanın imkânsız olduğunu ve bazen “ağzını kapalı tutmayı” başaramadığı vurgusuyla; “Aslında benim siyasi sorunlarım kitaplarımın birçok dile çevrilmesiyle başladı. Çoğu zaman olmasa da bazen ağzımı nasıl kapata
Kültür & Sanat
“Hiç Yaşlanmayan”; İnce Bir Kadındı; Güzeldi Gülriz Sururi
Virginia Woolf’un, “Ne hoş bir güzelliği vardır, hafif adımlarla, gülümseyerek dünyadan geçenlerin. Kimseye bir kötülüğü dokunmadan yaşayanların, onurlu bir yaşamı seçenlerin,” betimlemesine sonuna dek layık olanlardandı…
Politika
Vatan Emniyet Müdürlüğünün F3’ünde Dört Gün
25 Ekim 2020 sabahı. Saat 06.00 suları. Mavi ile Tarçın ortalığı yıkarcasına havlıyorlar; “Bir şey var galiba” diye yataktan fırlayıp, pencereden dışarıya baktığımda yine bir sürü özel harekât, polis ile “sivil”ler ve bir de yan komşumuz (onu da kapıyı kırmaya “tanıklık” için uya
Kültür & Sanat
Temel Demirer Halk Dervişi Neşet Ertaş'ı Yazdı
“Nerede bir türkü söyleyen görürsen korkma yanına otur. Çünkü kötü insanların türküleri yoktur,” derdi; Yaşar Kemal, “Bozkırın tezenesi” diye betimledi Onu.
Dünya
“Yeni Dünya Düzen(sizliğ)i” | Eşitsizliğinin Yol Açtığı Küresel Yıkım
“Yeni Dünya Düzen(sizliğ)i” (“YDD”) eşitsizliğinin yol açtığı küresel yıkım, bir felakete dönüşürken bunun karşımıza diktiği verilerden birisi de, müthiş yakıcılığıyla göç(menlik) meselesidir.
ABD
TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD[*]
George Carlin’in ABD tarifi ile başlayalım diyeceklerimize: “… ‘Özgürlükler diyarı.’ ‘Cesurların vatanı.’ ‘Amerikan rüyası.’ ‘Tüm insanlar eşittir.’ ‘Adalet tarafsızdır.’ ‘Basın özgürdür.’ ‘Oylarınız değerlidir.’ ‘İş dünyası dürüsttür.’ ‘Hep iyiler kazanır.’ ‘Polis sizin tarafını
Edebiyat
Doğan Hızlan Vesilesiyle Eleştiri ve Yazmak Üstüne[*]
“Papyon takan, gömleklerini hazır almayıp diktiren, ceketinin iç cebinde köstek taşıyan sanat insanı” Doğan Hızlan vesilesiyle değinmek istediklerim var; ancak önce Georgiy V. Plehanov’dan birkaç saptamanın altını çizelim:
Latin Amerika
11 Eylül - Şili’deki Faşist Darbenin Yıldönümü | Şili Dosyası
I.1) ÖNCESİYLE DARBE
Edebiyat
Bir “İzmirkolik”in Serüveni[*]
“Geride kaldı” denilen “eski(meyen)” iç savaş günleriydi: Grev çadırlarından, namluya sürülmüş mermi gibi soluk soluğa koşuşturmalardan, civanmert fedakârlıklardan, İzmir’den (ya da Eşrafpaşa’sından) anımsıyorum ‘Baterist’i… 12 Eylül karanlıklarından sonra da, el kapılarının gri
Sinema
Belleklerde İz Bırakan O Derin ve Melankolik Bakışlar | ÖMER ŞERİF
Francis Ford Coppola’nın, “Sinema filmler ve sihrin yakından ilişkili olduğunu düşünüyorum. İlk film çeviren insanlar sihirbazlardı,” diye tanımladığı Yedinci Sanat, yani “Sinema, duygular, düşler ve içgüdü dünyalarını anlatmak için en iyi araçtır,” Luis Buñuel’in ifadesiyle…
Kültür & Sanat
"Ah Bu Türküler, Türkülerimiz, Ana Sütü Gibi Candan, Ana Sütü Gibi Temiz"
Türküler(imiz) deyince aklıma MÖ. 500’lerde yaşamış Miletli filozof Thales’in, “Halkların türkülerini yaratanlar kanunları yapanlardan daha güçlüdür,” deyişiyle; Nâzım Hikmet Ran’ın dizeleri gelir:
Politika
LAİKLİK “KADIN”DIR, LAİKLİK ZARURETTİR
Laikliği yeniden konuşmak zorundayız. “Olmazsa olmaz” bir kaçınılmazlık olarak acil gündem maddesidir laiklik meselesi…
Kültür & Sanat
Yazmak Eylemi | “İnsan Umutsuzluktan Umut Yaratandır”
“Türkiye’yi büyük bir hapishaneye çevirenlerin herkesi herkese ötekileştirdiği bir ülke ki burası, herkes herkesin üveyi olmuş durumda. Bu göz ardı edemeyeceğimiz büyük bir acı gerçek. Ama bir de şu var. Henüz tam kayıp değil vicdan, merhamet, dayanışma,”[2] biçiminde tanımlanmas
Kültür & Sanat
Eleştirisiz Bir Hayat, Diz Çöktürülmüş bir Arabesk
Bir şey ne kadar göklere çıkarılıp, parlatılırsa parlatılsın; kendi hesabıma ben de, “Eleştiri kamunun bir davranış modu olarak var,”[3] diyenlerdenim. Çünkü eleştiriden muaf tutulmak istenen her şeyin, iktidar/ve hegemonya yani resmî ideolojiyle ilintili olduğunu düşünür ve ekle
Müzik
Kimlik ve Müzik | BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…[*]
‘Blues, Caz, Rock ve Ötesi…’ konusunda okumak/ yazmak; biliyorum kimilerine “nafile” bir şey gibi geliyor. Ancak benim için böyle değil; sadece benim için de değil…
Politika
Temel Demirer SURUÇ Katliamını Yazdı | SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I
“ve kuytularda, dağlarda, alanlarda akıtılan ve akıp gelen kanlarda bir sabah büyük büyük ateşler yanınca eller temizlenecektir bir tören olacaktır ölülerimiz toplanacaktır.”[1]
Kültür & Sanat
Sıradısı Bir Hayat, Bir Şair, Bir Ölüm | ARKADAŞ(IMIZ) Zekai Özger[*]
‘Aşkla Sana’, ‘Gezgin’, ‘Ferhat’, ‘Sevdadır’, ‘Adak’, ‘Beyaz Ölüm Kuşları’, ‘Bir Gün Sevişmeyi Bana’, ‘Eski Bir Gün İçin Şiirler’, ‘Günler Perişan’, ‘Her Şey Tekrardır Biraz’, ‘Hüzün Mevsimi’, ‘Merhaba Canım’, ‘Orman’, ‘Pencere’, ‘Sakalsız Bir Oğlanın Tragedyası’, ‘Sığıntı Kuşu’,
Edebiyat
Temel Demirer Kemal Tahir'i Yazdı | “Dinen Bir Fırtına”yı ANLA(T)MAK[1]
“Aykırı” -olarak nitelenen- kafalardan biriydi.
Kültür & Sanat